W - E - L - C - O - M - E

Tate Modern and Contemporary Art - Part 1

Tate Modern: The Handbook
Tate Gallery Publishing
240pp, 2012 (3rd ed.)

While awaiting for the arrival of the books I ordered on Amazon, I got back to my library to search for something to read.

There are very few books in my library that I haven't read. Not that a second or third read wouldn't benefit me, quite the opposite; but I was not in the mood for that.

So I stumbled upon the Tate Modern Handbook I had bought in one of my visits to Tate Modern. Having spent the last few months reading economic history, art was a welcomed change. 

The book brought back fond memories of my walks on the southern bank of the Thames, when I used to live in London. I remember the walk between the City Hall and the Tower Bridge, passing past the British Film Institute and Tate Modern, as one of my favourites over the weekends.

Tate Modern was my favourite museum, too. With 20th century art not being particularly accessible to the uninitiated, Tate Modern manages to be inviting and playful and made contemporary art approachable.  

The building itself is imposing and, at first sight, rather strange for an art gallery. A disused power plant, it was smartly turned into a huge exhibition area that makes you say 'wow' without overpowering you. 

A large area is kept open and houses events and installations, while the rest is organised on several levels and houses the permanent and temporary collections. The cafe/ restaurant is on the top floor and offers sweeping views to the city and the City, on the other side of the river. 

I think the best part is the way the artworks are exhibited. The descriptive labels are very helpful in making the average visitor understand what is viewing and thus better judge it. In anyways, he/ she feels not excluded of the art world. I think this instigation of a dialogue between society and art is very important for a public institution that does not serve a narrowly-defined agenda. 

It is also the fact that many people feel the need to express themselves, communicate and understand themselves and the times past and present, without, however, having specialised knowledge of the terms of modern art. And these are the functions that Tate Modern manages to deliver.

The Handbook
The Handbook offers an overview of the Tate Modern collections, in the form of an index of artists and art movements housed in the Gallery. It is not exhaustive, but selective and indicative. Each entry gives a short description of its subject and provides 1 or 2 photographs. 

The strong point of the Handbook, as of Tate Modern itself, is the accessibility of its contents. Although a previous background would be helpful to better frame and evaluate the entries, you don't need to be deeply into contemporary art to appreciate them. 

Indeed, I would identify two aspects that I found to raise interesting arguments: 
1. The striking originality of modern art, a.k.a. the art of -very roughly- the first half of the 20th century 
2. The question of whether contemporary art is 'art' at all.

My spontaneous reaction has been of a deep appreciation of the former and a scepticism, if not dismissal, of the latter. However, as the book illustrates, the subject is more complicated than that.

to be continued

Κρήνη Χαντζή Μουσταφά - Ιερό Δήμητρας & Κόρης - Κάστρο Πεντεσκούφι

Ένα μωσαϊκό διαφορετικών εποχών σε μία κρήνη
Εύκολη πεζοπορία στις παρυφές του Ακροκόρινθου.

Ξεκινώντας από το χώρο στάθμευσης του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Κορίνθου, ακολουθούμε τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο προς τον Ακροκόρινθο.

Πρώτη στάση στην Οθωμανική κρήνη του Χαντζή Μουσταφά, η οποία είναι χτισμένη ως επί το πλήστον από αρχαίο οικοδομικό υλικό, μάρμαρο και μη.

Ακριβώς από πάνω είναι ο αρχαιολογικός χώρος του ιερού της Δήμητρας και Κόρης. Ο χώρος βρίσκεται εκατέρωθεν του σημερινού δρόμου, είναι περιφραγμένος αλλά δεν φέρει σήμανση. 

Παρ' όλα αυτά πληροφορούμαστε με έκπληξη ότι είναι το σημαντικότερο ιερό της αρχαίας Κορίνθου, και ένα από τα μεγαλύτερα σε έκταση στον ελλαδικό χώρο. Στο πάνω μέρος του συναντάς τις βάσεις τριών μικρών ναών. Οι ναοί είναι διαταγμένοι ακριβώς ο ένας δίπλα στον άλλο. Είναι οι μικρότεροι ναοί που έχω συναντήσει, μαζί με εκείνο της Νίκης στην Ακρόπολη. Ακριβώς από κάτω είναι σκαλισμένο στο βράχο ένα μικρό θεατράκι.
Το καλυμένο ψηφιδωτό δάπεδο του μεσαίου ναού

Συνεχίζοντας τη διαδρομή προς τον Ακροκόρινθο, μπαίνουμε στο χωματόδρομο που οδηγεί στο κάστρο Πεντεσκούφι. Η διαδρομή αυτή είναι το ομορφότερο τμήμα της πεζοπορίας, ιδιαίτερα αυτή την εποχή. Είναι πολύ ήσυχα, εκτός από κάποιες αγελάδες που συναντάς, και έχεις καθαρή θέα τόσο στον Ακροκόρινθο, όσο και στην Κόρινθο και τον Κορινθιακό κόλπο.
Το Πεντεσκούφι από χαμηλά

Στο τέλος του χωματόδρομου πέρνεις το σύντομο μονοπάτι για το Πεντεσκούφι. Μικρό κάστρο του 13ου αιώ., με μεταγενέστερες επεμβάσεις, χτίστηκε από τους Φράγγους πολιορκητές του Ακροκόρινθου, μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1204. Καταπληκτική θέα σε όλη τη γύρω περιοχή.

Πηγές: Κόμβος Οδυσσέας - ΥΠΠΟ

Στο Salone del Mobile, Μιλάνο

Η μεγαλύτερη ετήσια έκθεση επίπλου παγκοσμίως μόλις ολοκληρώθηκε στο Μιλάνο.

Υπερπολυτελή προϊόντα που απευθύνονται σε πολύ λίγους. Όπως μας είπαν το πελατολόγιο των εταιρειών είναι κλυρίως Κινέζοι, Άραβες και Ρώσσοι.

Δυστυχώς η έκθεση δεν αφορούσε προϊόντα της δικιάς μας γκάμας, ωστόσο οι τσάντες που είχαμε μαζί τράβηξαν τα βλέμματα αρκετών.

Περισσότερο εντύπωση μού έκανε η πόλη του Μιλάνου, η πιο πλούσια πόλη της Ιταλίας, στην πιο πλούσια επαρχία της χώρας. 

Μεγάλοι δρόμοι με δέντρα, πλατείες και αρκετό πράσινο μέσα στην πόλη. Τεράστια οικοδομικά τετράγωνα, που περιβάλλονται από χώρους πρασίνου. Αρκετοί Ασιάτες κάτοικοι, και Άραβες. Το βραδυνό σερβίρεται αργά, όπως στην Ελλάδα. Στις πλατείες ο κόσμος κάθεται μέχρι αργά.

Στο ηφαίστειο στο Σουσάκι

Το Σουσάκι είναι τοποθεσία πάνω από την Εθνική οδό Αθηνών-Κορίνθου, στο ύψος των Αγ. Θεοδώρων. Η πρόσβαση είναι εύκολη από την Εθνική οδό.

Το εν λόγω ηφαίστειο δεν έχει κρατήρα, και είναι ανενεργό εδώ και μερικά εκατομμύρια χρόνια.

Υπάρχουν δύο ηφαιστειογενείς χαράδρες - το τοπίο δεν είναι τόσο δραματικό όσο οι λέξεις 'ηφαίστειο' και 'χαράδρα μπορεί να το κάνουν να φαντάζει - ωστόσο εμείς επισκεφτήκαμε τη μία από αυτές.

Η βατή διαδρομή που ακολουθήσαμε γίνεται κατά μήκος της κοίτης της χαράδρας που βρίσκεται στα δυτικά. Δεξιά και αριστερά παρατηρείς τα ηφαιστειογενή πετρώματα, ενώ κατά μήκος της κοίτης υπάρχει ένα ρυάκι. Το κελάρισμα του νερού σε ακολουθεί σε όλη τη διαδρομή, ενώ κατά τόπους σχηματίζονται λιμνούλες.

Στο Μουσείο Ηρακλειδών

Πλεύσις: Ναυπηγική και Ναυσιπλοϊα των Ελλήνων από την Αρχαιότητα ως τους Νεότερους Χρόνους (ιστότοπος εδώ: http://tinyurl.com/lu9rcln)

Μία πολύ καλή έκθεση, που παρουσιάζει τα μοντέλα πλοίων του ελλαδικού χώρου από την Προϊστορία ως το τέλος της κατασκευής ξύλινων πλοίων, στα μέσα του 20ου αιώνα. Πέρα από τα ίδια τα ξύλινα μοντέλα, πληροφορείσαι για τον τρόπο κατασκευής των πλοίων, το ρόλο τους και το πώς εξελίχθηκαν.

Εξαιρετικά τα μοντέλα, πόσο μάλλον όταν αναλογιστεί κανείς ότι όλα αυτά είναι δουλειά ενός ανθρώπου, του Δ. Μάρα (https://greekshipmodels.com)

Το κείμενο που συνοδεύει τα μοντέλα είναι κατατοπιστικό, όπως και η προβολή των σχετικών videos. Ο κατάλογος της έκθεσης επίσης περιεκτικός  και φθηνός! 

Το μόνο αρνητικό είναι ένα κενό που κάνει η έκθεση για την περίοδο της Τουρκοκρατίας, κυρίως τους πρώτους αιώνες. Ίσως γιατί δεν ήταν ανεπτυγμένη η ναυσιπλοϊα την περίοδο εκείνη; 
Επίσης απουσιάζουν οι αναφορές σε άλλες δυνάμεις που ήταν παρούσες την ίδια περίοδο. Δεν ξέρω αν οι Οθωμανοί είχαν ναυτική παρουσία, ωστόσο οι Βενετοί σίγουρα είχαν. 

Αυτά όμως δεν μειώνουν στο ελάχιστο τη δουλειά του δημιουργού των μοντέλων αυτών. Πρόκειται για ένα έργο ζωής.

Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Στην έκθεση "Κυκλαδική Κοινωνία 5000 χρόνια πριν"
Ιστότοπος έκθεσης: http://tinyurl.com/lnqp4zq

Η περιοδική έκθεση με τον ομώνυμο τίτλο φιλοξενείται στο ισόγειο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

Φιλοξενεί ευρήματα από τις συλλογές του Μουσείου, το Εθνικό Αρχ. Μουσείο και κάποια αρχ. μουσεία των Κυκλάδων.

Η έκθεση είναι μικρή και κατά κύριο λόγο επιβεβαιώνει το πόσα λίγα ξέρουμε για τις προϊστορικές κοινωνίες των Κυκλάδων. 

Μα και αν αυτά που ξέρουμε είναι λίγα, η έκθεση αποτυγχάνει να μας πληροφορήσει και για αυτά τα λίγα. 

Απουσιάζουν παντελλώς οι αναφορές στις τοιχογραφίες της Θήρας, όπως και η περιγραφή των προϊστορικών οικισμών και σπιτιών, όπως τα ευρήματα της Θήρας, τουλάχιστον, θα μπορούσαν να μας πληροφορήσουν για αυτά. Υπάρχουν δύο μικροσκοπικές κατόψεις οικισμών, που όμως είναι αρκετά φτωχές.

Θα έλεγα ότι τα όσα περιγράφει η έκθεση δεν είναι αρκετά για να δικαιολογήσουν μία έκθεση. Μία επίσκεψη στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου αρκεί για να σε πληροφορήσει για τα όσα θα δεις στην έκθεση, και για πολύ περισσότερα.

Αυτό και έκανα και εγώ! Έχοντας πληρώσει 7 ευρώ για να επισκεπτώ την προσωρινή έκθεση, και ξεκούραστος καθώς ήμουν από τη μικρή διάρκεια της, επισκέφτηκα τη μόνιμη συλλογή.

Πάνε πολλά χρόνια από τότε που την είχα επισκεφτεί για πρώτη και τελευταία φορά. Ο λιτός πλούτος των Κυκλάδων εντυπωσιάζει και σήμερα ακόμα. Και αν τα κυκλαδίτικα ειδώλεια θεωρούνταν βάρβαρα και άτεχνα ως ότου τα 'ανακάλυψαν' οι Μοντερνιστές καλλιτέχνες στις αρχές του 20ου αιώ., η απλότητα μα και δύναμη των γραμμών τους δεν έχει εφάμιλλο στην τέχνη, νομίζω. Ίσως η Ιαπωνική τέχνη να χαρακτηρίζεται από αυτή την αφαιρετικότητα.

Μα και η συλλογή των μετέπειτα αρχαίων πολιτισμών του ελλαδικού χώρου, είναι πλούσια. 

Robert McCabe. Αναμνήσεις & Μνημεία του Αιγαίου.
Ιστότοπος έκθεσης: http://tinyurl.com/mjc6dw7

Στο ισόγειο του Μουσείου, φιλοξενείται η έκθεση φωτογραφιών του Αμερικάνου R. McCabe. Οι φωτογραφίες αυτές γνώριμων τόπων, αποθανατίζουν το Αιγαίο στα μέσα του 20ου αιώ., πριν ο μαζικός τουρισμός το αλλάξει όσο το Αιγαίο δεν είχε αλλάξει όλες τις προηγούμενες χιλιετίες μαζί. 

Αυτό όμως που μου προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση ήταν το ίδιο το κτίριο που φιλοξενεί την έκθεση. Το Μέγαρο Σταθάτου 'βλέπει' στη Λ. Β. Σοφίας και εντυπωσιάζει με τη μεγαλοπρέπεια της εσωτερικής διακόσμησης. Έργο του Βαυαρού αρχιτέκτονα E. Ziller και ένα από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά δείγματα του νεοκλασσικισμού στην Αθήνα, άρχισε να κτίζεται το 1895 ως κατοικία της μεγαλοαστικής οικογενείας Σταθάτου.

Στην Κεντρική Εύβοια

Πεζοπορία στο Ριζόκαστρο, Αλιβέρι 

Στο εσωτερικό του κάστρου

Το Ριζόκαστρο (38°22'54.2"N 24°04'18.9"E) είναι μάλλον Φραγκικό

κάστρο που εικάζεται ότι χτίστηκε τον 13ο αιώ., στο πλαίσιο της προσπάθειας εδραίωσης των Φράγκων στην Εύβοια. 

Προσεγγίσαμε το κάστρο από χωματόδρομο που ξεκινά από το χωριό Βέλος. Η διαδρομή (αρχείο .gpx για GPS εδώ) διαρκεί 25' με τα πόδια. Γίνεται κυρίως επί χωματόδρομου.

Στο εσωτερικό του κάστρου υπάρχει μία δεξαμενή και μία στοά. Λέγεται ότι το κάστρο συνδέεται με σήραγγα μήκους 1,5 χλμ με το γειτονικό χωριό Μηλάκι.

Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, οι Έλληνες με αρχηγό τον Νικόλαο Κριεζώτη, χρησιμοποιούσαν το κάστρο για τη φυλάκιση Τούρκων αιχμαλώτων.

Η θέα προς τη γύρω περιοχή είναι απρόσκοπτη. Εντυπωσιάζει το συνεχές βουητό από το εργοστάσιο της ΔΕΗ, που βρίκεται από κάτω. Εντός του εργοστασίου υπάρχει ένας τεράστιος σωρός από μαύρο υλικό - λιγνίτης; Τα γύρω δέντρα έχουν σκονιστεί από την όλη δραστηριότητα.
[Πηγή ιστορικού σημειώματος: Καστρολόγος]

Δύο Βυζαντινοί ναοί με εκτεταμένη χρήση αρχαίου οικοδομικού υλικού
Το εκκλησάκι της Παναγίτσας της Πορταϊτισσας (38°24'10.8"N 23°53'52.8"E) βρίσκεται σε λόφο πάνω από την Αμάρυνθο.
Διάβασα ότι το αρχαίο οικοδομικό υλικό προέρχεται από ναό του Απόλλωνα, που υπήρχε στον ίδιο χώρο.

Αυτό όμως που μού προκάλεσε τη μεγαλύτερη εντύπωση, και δεν το έχω δει αλλού, βρίσκεται
στα ερείπια της εκκλησίας της Αγ. Τριάδας (38°22'56.1"N 24°09'05.0"Eστο Δύστο. Οι πολημήχανοι κτίστες της χρησιμοποίησαν μία αρχαία σαρκοφάγο (!) σαν είσοδο στο ιερό, αφού πρώτα της αφαίρεσαν τον πάτο.  Η σαρκοφάγος βρίσκεται όρθια, στη θέση της. Δεν ξέρω αν υπάρχει πουθενά αλλού αυτό.
[Πηγή ιστορικού σημειώματος: ToposText]

Στον Πύργο Κουτουμουλά
Ο Ενετικός Πύργος Κουτουμουλά (38°23'18.2"N 24°06'36.3"E), στο ομώνυμο χωριό, είναι ο υψηλότερος σωζόμενος πύργος στην Εύβοια. 

Έχει ύψος 23μ., και διαστάσεις στη βάση του 7Χ7μ. Η είσοδος του πύργου δεν είναι στο ισόγειο, όπως ίσως να περίμενε κανείς, αλλά αρκετά ψηλά, ώστε να γίνεται μη προσβάσιμος σε περίπτωση κινδύνου. Ωστόσο μία οπή έχει ανοιχτεί στο πλάι του, και μπορείς να μπεις στο εσωτερικό του.

Τα δύο πατώματα των ισάριθμων ορόφων ήταν προφανώς ξύλινα και δεν σώζονται, ωστόσο η οροφή είναι πέτρινη και σώζεται. 

Ο πύργος έχει οπτική επαφή με το Ριζόκαστρο όπως και με το Ενετικό κάστρο στο Δύστο.
[Πηγή ιστορικού σημειώματος: Καστρολόγος]

Στον υγρότοπο Δύστου
Είχα σχεδιάσει να επισκεφτούμε και το λόφο, τον
παρακείμμενο στη λίμνη Δύστου, με την ομώνυμη αρχαία πόλη και το Ενετικό κάστρο (
38°21'18.6"N 24°08'39.5"E), όμως η κούραση και το μέγεθος του λόφου και του αρχαιολογικού χώρου ανέβαλαν αυτή τη βόλτα για μία άλλη φορά. Η θέα ωστόσο προς το λόφο από τον κεντρικό δρόμο είναι πολλά υποσχόμενη...

Στην Ενετική Γέφυρα/ Υδραγωγείο, Άσσος Κορινθίας

Αναζητώντας πληροφορίες στο διαδίκτυο τις προάλλες για το Ανδιάνειο υδραγωγείο της Κορίνθου, έπεσα πάνω σε μία απρόσμενη ανακάλυψη: την αναφορά σε ένα Ενετικό Γεφύρι στην Κορινθία.

Η αναφορά μού έκανε εντύπωση καθώς έχω συνδιάσει την Ενετική παρουσία στην Ελλάδα με μεγάλα οχυρωματικά έργα και όχι με δημόσια έργα. Πόσο μάλλον που δεν έχω συναντήσει γέφυρα ηλικίας τριών αιώνων.

Στο διαδύκτιο βρήκα μια αναφορά της εφημερίδας Το Βήμα, του 2013, που ανέφερε ότι το γεφύρι θα γλίτωνε την εγκατάλειψη, καθώς είχε ολοκληρωθεί μία μελέτη από την Τοπική Αυτοδιοίκηση για τη συντήρηση του. Ωστόσο στην επίσκεψη μου δεν διαπίστωσα να έχει γίνει κάτι.

Το γεφύρι βρίσκεται παραπλεύρως της Εθνικής οδού, και θα ήταν δύσκολο  να το βρω αν δεν είχα τις συντεταγμένες στο Google Maps. Και πάλι όμως μπερδεύτηκα, έχασα τη σωστή έξοδο και μού πήρε χρόνο να επιστρέψω στη σωστή κατεύθυνση. 

Αφού αφήσεις το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου, κατεβαίνεις προς το ρέμα. Στην αρχή το γεφύρι δεν φαίνεται, σιγά-σιγά όμως αποκαλύπτεται.

Μπορείς να κατέβεις στη ξερή κοίτη του ρέματος, που είναι γεμάτη καλαμιές, και να φτάσεις κάτω ακριβώς από το γεφύρι. Γύρω-γύρω υπάρχουν καλλιέργειες και κάποια αγροτόσπιτα.

Το γεφύρι/ υδραγωγείο εντυπωσιάζει με την ομορφία του. Χτισμένο κατά την περίοδο της Β΄ Ενετοκρατίας (1687 - 1715), βρίσκεται πάνω από τον χείμαρρο Ράχιανι ή Λογγοπόταμο, ο οποίος διασχίζει την κοιλάδα των Κλεωνών και εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο. Από το λόφο πάνω από το γεφύρι, έχεις θέα στην Κόρινθο και τη θάλασσα από τη μία πλευρά και τον Ακροκόρινθο από την άλλη.

Αν και το μνημείο είναι κηρυγμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1995, είναι εγκαταλελειμμένο...

Συντεταγμένες: 37.90825, 22.8214