W - E - L - C - O - M - E

Σε μία από τις αρχαιότερες, χωρίς διακοπή κατοικήσιμες, πόλεις του κόσμου


Το Άργος δεν είναι γνωστό ως τουριστικός προορισμός. Το κοντινό Ναύπλιο το επισκιάζει. Ωστόσο έχει πλήθος ιστορικών μνημείων που δικαιολογούν με το παραπάνω μία επίσκεψη.

Ο λόφος πάνω από την πόλη, η Ασπίδα, είναι ένας υπαίθριος 
Στα ιερά του λόφου της Ασπίδας
αρχαιολογικός χώρος με μνημεία που καλύπτουν 3.500 χρόνια. Έχουν ανασκαφεί διαδοχικά στρώματα προϊστορικών οικισμών, ενώ προς την πλευρά του κάστρου υπάρχουν τα Ιερά Απόλλωνος Δειραδιώτη, της Αθηνάς Οξυδερκούς και οι βοηθητικοί χώροι τους. Ο λόφος είναι δεντρόφυτος και φιλοξενεί ένα εκκλησάκι στην κορυφή του. Ο χώρος των προϊστορικών οικισμών έχει ανασκαφεί απο τη Γαλλική Αρχαιολογική Εταιρεία (όπως και η Ρωμαϊκή Αγορά), και είναι κάπως οργανωμένος. Υπάρχουν ταμπέλες που εξηγούν επιγραμματικά τα ευρήματα, και κατά τόπους ξύλινα κάγκελα καθοδηγούν τον επισκέπτη. Ο χώρος των ιερών δεν έχει καμμία οργάνωση, ενώ γενικά ο λόφος δεν διακρίνεται για την καθαριότητα του. 

Πίσω από το λόφο της Ασπίδας υπάρχει ο λόφος της Λάρισας, που φιλοξενεί το κάστρο της πόλης ήδη από τα Μηκυναϊκά χρόνια. Το κάστρο έχει τύχει πρόσφατης φροντίδας. Η επίσκεψη γίνεται με ασφάλεια, ενώ υπάρχουν
Τμήμα του κάστρου - Στο βάθος το Ναύπλιο

πινακίδες που εξηγούν λεπτομερώς τα μνημεία. Είναι ενδιαφέρον ότι και εδώ, όπως και στην Ασπίδα, σε ένα τόσο μικρό χώρο, συναντάς συγκεντρωμένα μνημεία που καλύπτουν χιλιάδες χρόνια. Η θέα από το κάστρο είναι εξαιρετική, βλέπεις το Ναύπλιο, τη θάλασσα, τον αργολικό κάμπο και της Μηκύνες.

Κάτω από το κάστρο συναντάς τη Μονή της Παναγίας Κατακεκρυμμένης (Πορτοκαλούσσας), που κάθε επισκέπτης της πόλης δεν μπορεί να μην αντικρύσει, έτσι όπως κρέμεται πάνω από την πόλη.

Το θέατρο και οι Θέρμες
Κατεβαίνοντας στην πόλη σταθμεύεις έξω από τον εκτεταμένο αρχαιολογικό χώρο των ιστορικών χρόνων. Πολλά τα μνημεία, κάποια από τα οποία εντυπωσιάζουν καθώς σώζονται σε ικανή έκταση ή ύψος. Και αναφέρομαι στο θέατρο και τις Ρωμαϊκές θέρμες. Πιο χαμηλά υπάρχει η Ρωμαϊκή αγορά της πόλης. Είναι τόσα τα ερείπια, που μπορείς να αναλογιστείς τον πλούτο και το μέγεθος της πόλης εκείνη την εποχή. Αντίστοιχοι αρχαιολογικοί χώροι μού έρχονται στο νου στην Αθήνα και την Κόρινθο. 

Περπατώντας στη σύγχρονη πόλη, θα περάσεις σύγουρα από την πλατεία της Δημοκρατίας. Ψηλά βλέπεις το λόφο της Λάρισας, με το μοναστήρι της Παναγίας, και μπροστά σου τους Στρατώνες του Καποδίστρια.  Στο χώρο υπήρχαν Βενετικές εγκαταστάσεις και κατώπιν η Οθωμανική αγορά. Ο
Οι στρατώνες του Καποδίστρια
Καποδίστριας έφτιαξε τους Στρατώνες, που φιλοξενούσαν 500 άλογα. Σήμερα το κτίριο φιλοξενεί διάφορες υπηρεσίες, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει το νεοιδρυθέν Βυζαντινό Μουσείο.

Το Μουσείο είναι πολύ αξιόλογο, τόσο ως προς τα ευρήματα που φιλοξενεί, μα και μουσειολογικά, ως προς τον τρόπο που τα παρουσιάζει. Βυζαντινά μουσεία είναι ελάχιστα στην Ελλάδα (γνωρίζω εκείνα των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης) και δεν θα περίμενα να συναντήσω ένα στο Άργος.

Το αρχαιολογικό Μουσείο είναι κλειστό, ενώ κατόπιν έμαθα για διάφορα νεοκλασικά κτίρια στην πόλη, που θα είναι αντικείμενο άλλης επίσκεψης!

Πηγές
Περιήγηση στα Μνημεία της Αργολίδας
Περίπατος στο Άργος
Topostext
Wikipedia

Στο Ανάκτορο του Αίαντα


Σε μία από τις βόλτες μου στη Σαλαμίνα, βρέθηκα στην ΝΔ ακτή, στα Κανάκια. 

Με οδηγό τη σχετική αναφορά στο ToposText, ανέβηκα στο λόφο πάνω από το μικρό, παραθαλάσσιο οικισμό. Εκεί ανασκάπτεται εδώ και χρόνια εκτεταμένος μηκυναϊκός οικισμός.

Συνήθως τέτοιοι, μη οργανωμένοι χώροι είναι έρημοι, μα, προς έκπληξη μου, εκεί συνάντησα την ομάδα των αρχαιολόγων που διενεργεί τις ανασκαφές. 

Η ομάδα των δύο αρχαιολόγων, με βοηθό ένα εργάτη, καθάριζαν το χώρο, εν αναμονή μίας επίσκεψης φοιτητών από την Ιταλία.

Ο αρχαιολογικός χώρος ταυτίζεται με την προϊστορική πρωτεύουσα της Σαλαμίνας, το βασίλειο του ομηρικού Αίαντα. Ο χώρος καλύπτει ένα μεγάλο μέρος του λόφου και εκτείνεται στο γειτονικό δάσος. Ο οικισμός δεν διέθετε Κυκλώπεια τείχη, όπως οι Μηκύνες και η Τύρινθα, μα αυτό δεν είναι ασυνήθιστο (Βλέπε Πύλο). Στο ανώτατο σημείο του λόφου είναι τα διαμερίσματα του άρχοντα. Σώζεται το λίθινο κρεβάτι, που είναι ενσωματωμένο στον τοίχο, και η μπανιέρα, η οποία είναι εντοιχισμένη στο έδαφος.

Η θέα από το λόφο προς τη θάλασσα είναι εξαιρετική. Ωστόσο η γειτνίαση του χώρου με τη θάλασσα και οι ληστρικές επιδρομές των Λαών της Θάλασσας, που οδήγησαν σε μεγάλες ανατροπές στην Ανατολική Μεσόγειο, ίσως ήταν και οι λόγοι που ο οικισμός εγκαταλήφθηκε την περίοδο μετά την Τρωική εκστρατεία. 

Οι κάτοικοι του έφυγαν οργανωμένα και μετακινήθηκαν στα ενδώτερα. Φεύγοντας, έχτισαν τις εισόδους στο ανάκτορο, και δεν επέστρεψαν ποτέ σε αυτό. Οι προϋπάρχουσες εμπορικές επαφές του οικισμού με την Κύπρο ίσως σημαίνουν ότι η άρχουσα τάξη πήγε στην Κύπρο, όπου ίδρυσε τη Σαλαμίνα της Κύπρου. Έτσι ίσως εξηγείται το πώς η ονομασία της Σαλαμίνας εμφανίζεται εκεί. 

Αυτό, ωστόσο, που δεν έχω συναντήσει αλλού, και που δεν θα το έβρισκα μόνος μου, βρίσκεται στο γειτονικό πευκοδάσος. Εκεί βρίσκεται ένας χωμάτινος τύμβος, στον οποίο υπάρχει ένα κενοτάφιο, δηλ. ένας κενός τάφος. Δίπλα από τον τύμβο βρίσκονται οικιστικά κατάλοιπα. Αυτό το συγκρότημα, που χρονολογείται στα μηκυναϊκά χρόνια, πολύ πιθανόν να σχετίζεται με τη λατρεία του Αίαντα, του ήρωα που, σύμφωνα με την Ιλιάδα, δεν θάφτηκε στην πατρίδα του. Οι Μηκυναίοι κάτοικοι του γειτονικού οικισμού ίσως χρησιμοποιούσαν το χώρο για θρησκευτικούς σκοπούς, επικοινωνώντας με το νεκρό, απών πρόγονο Αίαντα.

Και από τα μηκυναϊκά χρόνια πάμε στα Κλασικά/ ελληνιστικά. Οι Αθηναίοι, διεκδικητές της Σαλαμίνας, μετέφεραν Αθηναίους αποίκους στο νησί. Η πρωτεύουσα της Σαλαμίνας έχει μεταφερθεί πλέον μακριά από τα Κανάκια, στη ΒΑ ακτή, στα Αμπελάκια. Ο χόρος δεν διαθέτει κάποια οργανωμένη οικιστική οργάνωση. Ωστόσο ο μύθος του Αίαντα φαίνεται ότι παρέμενε ισχυρός. Έτσι οι Αθηναίοι δεν χάνουν την ευκαιρία να οικιοποιηθούν την όλη κατάσταση.

Χτίζουν υπαίθριο τέμενος δίπλα από το μηκυναϊκό τύμβο, και χρησιμοποιούν ένα φυσικό όρυγμα ενός παρακείμενου βράχου για την πραγματοποίηση χωών.

Στο Επιγραφικό Μουσείο

στην οδό Τοσίτσα 1, Αθήνα

Είχα πρωτοπάει στο Επιγραφικό Μουσείο πριν από αρκετά χρόνια, όταν είχα επιστρέψει στην Αθήνα μετά από χρόνια σπουδών και εργασίας στην Κέρκυρα και την Αγγλία. Ήταν μία εποχή που ξαναγνώριζα την Αθήνα, στην οποία μεγάλωσα, μέσα από τα Μουσεία, τα μνημεία και τους δρόμους της.

Το Επιγραφικό Μουσείο είναι ένα άγνωστο σε πολλούς μουσείο, αν και είναι μοναδικό στην Ελλάδα και το μεγαλύτερο στο είδος του παγκοσμίως. Λίγοι ίσως θα ξέρουνε ότι συστεγάζεται με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μπουσείο, μα η είσοδος του είναι από την οδό Τοσίτσα, ένα όμορφο πεζόδρομο που στο παρελθόν ήταν στέκι τοξικομανών. 

Μία ανάγνωση στον Τύπο περί της ανακαίνισης του Μουσείου ήταν η αφορμή για να ξαναβρεθώ εκεί. Ο πεζόδρομος ήταν ανθρώπινος, και έτσι όπως βρίσκεται ανάμεσα στο Πολυτεχνείο και τα Μουσεία, θα μπορούσε να είναι πολύ πιο αναβαθμισμένος. Λυπηρό θέαμα ένα ακέφαλο άγαλμα, για το βανδαλισμό του οποίου έχω μία θολή ανάμνηση ότι είχα διαβάσει παλιότερα.

Το Μουσείο είναι παραμελημένο στη συνείδηση του κόσμου, και όχι χωρίς λόγο. Είναι παραμελημένο από το ίδιο το Κράτος, έτσι όπως τα εκθέματα παρουσιάζονται, αν και η τμηματική ανακαίνηση του δίνει μία αισιόδοξη προοπτική για το πώς μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα περαιτέρω στο μέλλον. 


Η κατάμαυρη γάτα προσπαθεί
να προφυλαχτεί από
την καταρρακτώδη βροχή
Από τις τέσσερις αίθουσες - εκθεσιακούς χώρους, οι δύο ανακαινίστηκαν. Οι άλλοι δύο δεν πρέπει να έχουν αλλάξει μουσειολογικά από την εποχή που το Μουσείο άνοιξε... Οι κύριες επιγραφές είναι τοποθετημένες στο έδαφος, όπως και τα πολύ λιτά ενημερωτικά σημειώματα. Οι υπόλοιπες είναι στιβαγμένες σε ράφια, χωρίς σημειώματα και με πολύ κακό φωτισμό. Θα πρέπει να είσαι διαρκώς σκημμένος για να διαβάζεις, είτε τα εκθέματα είτε τις συνοδευτικές σημειώσεις. Αυτό που κάνει πιο δύσκολη την περιήγηση για τον μη ειδικό είναι η έλλειψη εισαγωγικών σημειωμάτων, που να τοποθετούν τα εκθέματα σε ένα ιστορικό πλαίσιο και να δίνουν μία κατεύθυνση στον επισκέπτη. Μα οι ανακαινισμένες αίθουσες γιατρεύουν αυτές τις αδυναμίες και κάνουν τη σύγκριση ακόμα πιο δραματική. 

Τα εκθέματα προέρχονται κυρίως από την Αττική και καλύπτουν κυρίως τους αιώνες της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Στις ανακαινισμένες αίθουσες γίνεται μία προσπάθεια να παρουσιαστεί η εξέλιξη της γραφής στον ελλαδικό χώρο, με αντίγραφα πλακών της ιερογλυφικής, Γραμμικής Α και Β, και των διάφορων παραλλαγών της ελληνικής γραφής, πριν την επικράτηση της αττικής γραφής. Ωστόσο δεν μαθαίνουμε κάτι για τη μετά την αρχαιότητα περίοδο.

Περπατώντας στο αρχαίο Λέχαιο



Τμήμα της Βασιλικής - στο βάθος ο Ακροκόρινθος
Το Λέχαιο ήταν το ένα από τα δύο λιμάνια της αρχαίας Κορίνθου. Βλέποντας στον Κορινθιακό κόλπο, εξυπηρετούσε την επικοινωνία της πόλης με τη Δυτική Μεσόγειο. Μπορούμε να φανταστούμε τους Κορίνθιους αποίκους να ξεκινούνε από εδώ για την Κέρκυρα, τις Συρακούσες και τις άλλες κατοπινές Κορινθιακές αποικίες.

Οι Κορίνθιοι εκμεταλλεύτηκαν επιδέξια την ιδιομορφία της περιοχής με τον κλειστό κόλπο, και την αξιοποίησαν περαιτέρω με τεχνικά έργα. Μία στενή λωρίδα θάλασσας εισχωρεί στη ξηρά, ανάμεσα σε δύο λόφους, και καταλήγει σε ένα καλά προστατευμένο άνοιγμα. 


Η ησυχία του χώρου  κάνει τη σύγκριση με την αρχαιότητα δραματική, αν αναλογιστεί κανείς το πολύβουο, πολυπολιτισμικό πλήθος που θα διέρχονταν από εδώ τότε. Περπατώντας κοντά στη βαλτώδη λίμνη, και περνώντας δίπλα από άλογα που βόσκουν ανέμελα, συναντάς αρχαίες προβλήτες.

Ωστόσο το πιο εντυπωσιακό κτίσμα είναι τα ερείπια της Βασιλικής. Με μήκος 180 μέτρα, ήταν ανάλογων διαστάσεων με τη Βασιλική του Αγ. Πέτρου στη Ρώμη. Εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη Βασιλική στην Ελλάδα. Χτίστηκε στα πρωτοβυζαντινά χρόνια, μα δεν έμεινε για πολύ όρθια, λόγω των σεισμών που έπλειξαν την Κόρινθο.

Αν και η εκκλησία δεν σώζεται σε ικανό ύψος, εντυπωσιάζει με την πολυτέλεια των υλικών. Τα αρχιτεκτονικά μέλη είχαν έλθει από την Κωνσταντινούπολη και είχαν φτιαχτεί επί παραγγελία.

Μα ο πλούτος του Λέχαιου δεν βρίσκεται μόνο στην ξηρά. Το Lechaion Harbour Project ερευνά το βυθό γύρω από το λιμάνι, με εντυπωσιακά ευρήματα, σε μία πολλά υποσχόμενη έρευνα.

Στην τρίηρης 'Ολυμπιάς'

Με αφορμή τις Ημέρες Θάλασσας, το αντίγραφο - σε φυσικό μέγεθος- αρχαίας τρίηρους 'Ολυμπιάς' βρίσκεται ελλιμενισμένο στη Μαρίνα Ζέας, και είναι επισκέψιμο για το κοινό. 

Το ξύλο είναι ένα υλικό το οποίο δεν διατηρείται στο χρόνο. Για το λόγο αυτό είναι σπάνια τα ξύλινα αρχαιολογικά κατάλοιπα (π.χ. αρχαία ξύλινη γέφυρα Αμφίπολης, αρχαία πόρτα από τις Κεχρεές στο αρχαιολ. Μουσείο Ίσθμιας).  


Η τρίηρης 'Ολυμπιάς' κατασκευάστηκε τη δεκαετία του '80 με πρωτοβουλία του Πολεμικού Ναυτικού. Αυτές τις μέρες είναι προσβάσιμη για το κοινό, δωρεάν. Μπορείς να περπατήσεις πάνω στο κατάστρωμα, να αισθανθείς το κούνημα από τα κύματα, να δεις τις θέσεις των κοπηλατών και να φανταστείς τη ζωή τους πάνω στο πλοίο.

Πεζοπορία στον υγρότοπο Βουρκάρι & τη Σαλαμίνα


Η διαδρομή κινείται περιμετρικά του παράκτιου υγρότοπου Βουρκάρι, στην παράλια Μεγαρίδα.

Ξεκινάμε από τα μισά της χερσονήσου της Αγίας Τριάδας, στον περιφραγμένο αρχαιολογικό χώρο. Τα ερείπια αποτελούσαν άλλοτε συγκρότημα δωματίων δύο ρωμαϊκών αγροικιών, καθώς και ύστερο αρχαϊκό τείχος.

Κινούμενοι προς τον υγρότοπο, συναντάμε το Τείχος της Αγίας Τριάδας, ένα οχυρωματικό τείχος που έχτισαν οι Έλληνες την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης. Σπάνιο στο είδος του, με μήκος περίπου 600μ. και ύψος 4μ., το τείχος διατηρείται ακέραιο στο μεγαλύτερο μέρος του.

Απο εκεί μπαίνουμε στον υγρότοπο και κινούμαστε παραλιακά. Ο υγρότοπος έχει σπουδαία σημασία για τη χλωρίδα και την πανίδα. Η ανθρώπινη παρουσία έχει κακοποιήσει το χώρο, με πολλά αυθαίρετα, μπάζα και ρυπογόννα νερά να βρίσκονται κοντά στην παραλία. Παρόλα αυτά η διαδρομή δεν είναι δυσάρεστη, ενώ συναντάς και αρκετά πουλιά.  

Από εκεί κινούμαστε σε μονοπάτι, ανάμεσα σε πεύκα, με προορισμό το ferry boat. Η απόσταση ως την απέναντι ακτή της Σαλαμίνας είναι μικρή. Από εκεί, ακολουθώντας την ακτογραμή, φτάνουμε στο εξωχικό σπίτι του Άγγελου Σικελιανού. Το οίκημα αναπαλαιώθηκε σχετικά πρόσφατα, και δίπλα του τοποθετήθηκε ένας ανδριάντας του ποιητή. Δυστυχώς ο χώρος είναι κλειστός για το κοινό.

Η Μονή της Φανερωμένης είναι σχεδόν δίπλα στο οίκημα. Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι το Καθολικό - κυρίως η αρχιτεκτονική του αλλά και η αγιογράφηση του. Διαβάζοντας για την ιστορία του, διαπιστώνεις ότι έχει Ρωμανικές ρίζες, που ανάγονται στην περίοδο της Φραγκοκρατίας. 

Στο Athens Digital Arts Festival

Στην οδό Μητροπόλεως 23, Αθήνα
Είσοδος δωρεάν

Σε ένα 5όροφο κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, φιλοξενείται το φετινό Athens Digital Arts Festival.

Ο κάθε όροφος διαμορφώνεται σε επιμέρους δωμάτια, και κάθε δωμάτιο φιλοξενεί 1-2 έργα. Σε κάθε δωμάτιο υπάρχει κάποιος να παρουσιάσει το έκθεμα και να σε καθοδηγήσει στη χρήση του. 

Τα έργα συνδιάζουν με ευρηματικό τρόπο τον ήχο, την κίνηση και την εικόνα, παίζοντας με τη μετατροπή του ενός στο άλλο, εξερευνώντας τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ανθρώπινης αντίληψης και των αισθήσεων.

Κάποια από τα έργα είναι διαδραστικά, και ο επισκέπτης μπορεί να συμμετέχει σε αυτά. Το στοιχείο του παιχνιδιού και του πειραματισμού είναι διάχυτο. Η τεχνολογία εντυπωσιάζει με τις δυνατότητες που δίνει και με το χαρακτηριστικό της να απευθύνεται σε πολλές ανθρώπινες αισθήσεις ταυτόχρονα. 

Στην έκθεση αρχιτεκτονικής “Piece by Piece” από το Renzo Piano Building Workshop

Στο ΚΠΙΣΝ
Είσοδος ελεύθερη

Η πρώτη μου επίσκεψη στο ΚΠΙΣΝ έγινε βράδυ, και παρότι δεν είχα πολύ χρόνο για να περπατήσω, εντούτοις εντυπωσιάστηκα από το χώρο. Μία έκθεση που παρουσιάζει τις δημιουργίες ανά τον κόσμο του αρχιτεκτονικού γραφείου που σχεδίασε το ΚΠΙΣΝ ήταν η κατάλληλη αφορμή για να το ξαναεπισκεφτώ.


Αυτό που μού άρεσε στο ΚΠΙΣΝ είναι η 'αναλαφρότητα' του. Τα κτίρια δεν σε πνίγουν με τον όγκο τους, ούτε προσπαθούν να κάνουν την παρουσία τους αισθητή, όπως στη μοντερνιστική αρχιτεκτονική. Μα ούτε και εξαντλούνε τις δυνατότες πρωτότυπου πειραματισμού, όπως στη μεταμοντέρνα αρχιτεκτονική. 


Σε μία πόλη που βασανίζεται από την έλλειψη πρασίνου και την πυκνή δόμηση, το ΚΠΙΣΝ δίνει πολύ χώρο στο πράσινο και στο στοιχείο του νερού. Τα κτίρια έχουνε διαφανείς, γυάλινες επιφάνειες για προσόψεις και έτσι βρίσκονται σε άμεση επικοινωνία με τον εξωτερικό χώρο. Η στέγη της Εθνικής Βιβλιοθήκης σηκώνεται σταδιακά από το έδαφος, και είναι δεντροφυτεμένη, μία πρωτότυπη ιδέα για τη μείωση του όγκου του κτιρίου και τη δημιουργία πράσινου χώρου για περίπατο. Το στέγαστρο στην οροφή, στο 'Φάρο', έχει θέα στην Ακρόπολη και τη θάλασσα και νομίζεις ότι θα ανοίξει τα φτερά του και θα πετάξει. 



Η έκθεση αρχιτεκτονικής “Piece by Piece” από το Renzo Piano Building Workshop, που φιλοξενείται στο Φάρο, αποτελείται από μακέτες άλλων έργων του ίδιου αρχιτεκτονικού γραφείου ανά τον κόσμο. Τα έργα καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα χρήσεων, εντούτοις σε όλα διαπιστώνεις το ίδιο στοιχείο της 'ελαφρότητας'. Οι γυάλινες επιφάνειες, οι οργανικές μορφές, η αφαιρετικότητα και το πράσινο αποτελούν κοινά στοιχεία. 


Νομίζω ότι η ομορφιά έχει πάψει να αποτελεί ζητούμενο στη σύγχρονη εποχή, στην τέχνη γενικά και στην αρχιτεκτονική κατ' επέκταση - δυστυχώς! Επίσης, δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι πολύ μεγάλα κτίρια να είναι όμορφα. Τα κτίρια που είδα στην έκθεση μπορεί να μη είναι σύμβολα ομορφιάς, μα τουλάχιστον δεν είναι άσχημα! Και αν κρίνω από το ΚΠΙΣΝ είναι λειτουργικά, καλαίσθητα και με οικολογική συνείδηση.