W - E - L - C - O - M - E

Στο Μουσείο Ηρακλειδών

Πλεύσις: Ναυπηγική και Ναυσιπλοϊα των Ελλήνων από την Αρχαιότητα ως τους Νεότερους Χρόνους (ιστότοπος εδώ: http://tinyurl.com/lu9rcln)

Μία πολύ καλή έκθεση, που παρουσιάζει τα μοντέλα πλοίων του ελλαδικού χώρου από την Προϊστορία ως το τέλος της κατασκευής ξύλινων πλοίων, στα μέσα του 20ου αιώνα. Πέρα από τα ίδια τα ξύλινα μοντέλα, πληροφορείσαι για τον τρόπο κατασκευής των πλοίων, το ρόλο τους και το πώς εξελίχθηκαν.

Εξαιρετικά τα μοντέλα, πόσο μάλλον όταν αναλογιστεί κανείς ότι όλα αυτά είναι δουλειά ενός ανθρώπου, του Δ. Μάρα (https://greekshipmodels.com)

Το κείμενο που συνοδεύει τα μοντέλα είναι κατατοπιστικό, όπως και η προβολή των σχετικών videos. Ο κατάλογος της έκθεσης επίσης περιεκτικός  και φθηνός! 

Το μόνο αρνητικό είναι ένα κενό που κάνει η έκθεση για την περίοδο της Τουρκοκρατίας, κυρίως τους πρώτους αιώνες. Ίσως γιατί δεν ήταν ανεπτυγμένη η ναυσιπλοϊα την περίοδο εκείνη; 
Επίσης απουσιάζουν οι αναφορές σε άλλες δυνάμεις που ήταν παρούσες την ίδια περίοδο. Δεν ξέρω αν οι Οθωμανοί είχαν ναυτική παρουσία, ωστόσο οι Βενετοί σίγουρα είχαν. 

Αυτά όμως δεν μειώνουν στο ελάχιστο τη δουλειά του δημιουργού των μοντέλων αυτών. Πρόκειται για ένα έργο ζωής.

Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Στην έκθεση "Κυκλαδική Κοινωνία 5000 χρόνια πριν"
Ιστότοπος έκθεσης: http://tinyurl.com/lnqp4zq





Η περιοδική έκθεση με τον ομώνυμο τίτλο φιλοξενείται στο ισόγειο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

Φιλοξενεί ευρήματα από τις συλλογές του Μουσείου, το Εθνικό Αρχ. Μουσείο και κάποια αρχ. μουσεία των Κυκλάδων.

Η έκθεση είναι μικρή και κατά κύριο λόγο επιβεβαιώνει το πόσα λίγα ξέρουμε για τις προϊστορικές κοινωνίες των Κυκλάδων. 

Μα και αν αυτά που ξέρουμε είναι λίγα, η έκθεση αποτυγχάνει να μας πληροφορήσει και για αυτά τα λίγα. 

Απουσιάζουν παντελλώς οι αναφορές στις τοιχογραφίες της Θήρας, όπως και η περιγραφή των προϊστορικών οικισμών και σπιτιών, όπως τα ευρήματα της Θήρας, τουλάχιστον, θα μπορούσαν να μας πληροφορήσουν για αυτά. Υπάρχουν δύο μικροσκοπικές κατόψεις οικισμών, που όμως είναι αρκετά φτωχές.

Θα έλεγα ότι τα όσα περιγράφει η έκθεση δεν είναι αρκετά για να δικαιολογήσουν μία έκθεση. Μία επίσκεψη στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου αρκεί για να σε πληροφορήσει για τα όσα θα δεις στην έκθεση, και για πολύ περισσότερα.

Αυτό και έκανα και εγώ! Έχοντας πληρώσει 7 ευρώ για να επισκεπτώ την προσωρινή έκθεση, και ξεκούραστος καθώς ήμουν από τη μικρή διάρκεια της, επισκέφτηκα τη μόνιμη συλλογή.

Πάνε πολλά χρόνια από τότε που την είχα επισκεφτεί για πρώτη και τελευταία φορά. Ο λιτός πλούτος των Κυκλάδων εντυπωσιάζει και σήμερα ακόμα. Και αν τα κυκλαδίτικα ειδώλεια θεωρούνταν βάρβαρα και άτεχνα ως ότου τα 'ανακάλυψαν' οι Μοντερνιστές καλλιτέχνες στις αρχές του 20ου αιώ., η απλότητα μα και δύναμη των γραμμών τους δεν έχει εφάμιλλο στην τέχνη, νομίζω. Ίσως η Ιαπωνική τέχνη να χαρακτηρίζεται από αυτή την αφαιρετικότητα.

Μα και η συλλογή των μετέπειτα αρχαίων πολιτισμών του ελλαδικού χώρου, είναι πλούσια. 

Robert McCabe. Αναμνήσεις & Μνημεία του Αιγαίου.
Ιστότοπος έκθεσης: http://tinyurl.com/mjc6dw7

Στο ισόγειο του Μουσείου, φιλοξενείται η έκθεση φωτογραφιών του Αμερικάνου R. McCabe. Οι φωτογραφίες αυτές γνώριμων τόπων, αποθανατίζουν το Αιγαίο στα μέσα του 20ου αιώ., πριν ο μαζικός τουρισμός το αλλάξει όσο το Αιγαίο δεν είχε αλλάξει όλες τις προηγούμενες χιλιετίες μαζί. 

Αυτό όμως που μου προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση ήταν το ίδιο το κτίριο που φιλοξενεί την έκθεση. Το Μέγαρο Σταθάτου 'βλέπει' στη Λ. Β. Σοφίας και εντυπωσιάζει με τη μεγαλοπρέπεια της εσωτερικής διακόσμησης. Έργο του Βαυαρού αρχιτέκτονα E. Ziller και ένα από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά δείγματα του νεοκλασσικισμού στην Αθήνα, άρχισε να κτίζεται το 1895 ως κατοικία της μεγαλοαστικής οικογενείας Σταθάτου.

Στην Κεντρική Εύβοια

Στο εσωτερικό του κάστρου

Πεζοπορία στο Ριζόκαστρο, Αλιβέρι 

Το Ριζόκαστρο (38°22'54.2"N 24°04'18.9"E) είναι μάλλον Φραγκικό κάστρο που εικάζεται ότι χτίστηκε τον 13ο αιώ., στο πλαίσιο της προσπάθειας εδραίωσης των Φράγκων στην Εύβοια. 

Προσεγγίσαμε το κάστρο από χωματόδρομο που ξεκινά από το χωριό Βέλος. Η διαδρομή (αρχείο .gpx για GPS εδώ) διαρκεί 25' με τα πόδια. Γίνεται κυρίως επί χωματόδρομου.

Στο εσωτερικό του κάστρου υπάρχει μία δεξαμενή και μία στοά. Λέγεται ότι το κάστρο συνδέεται με σήραγγα μήκους 1,5 χλμ με το γειτονικό χωριό Μηλάκι.

Το εργοστάσιο της ΔΕΗ
Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, οι Έλληνες με αρχηγό τον Νικόλαο Κριεζώτη, χρησιμοποιούσαν το κάστρο για τη φυλάκιση Τούρκων αιχμαλώτων.

Η θέα προς τη γύρω περιοχή είναι απρόσκοπτη. Εντυπωσιάζει το συνεχές βουητό από το εργοστάσιο της ΔΕΗ, που βρίκεται από κάτω. Εντός του εργοστασίου υπάρχει ένας τεράστιος σωρός από μαύρο υλικό - λιγνίτης; Τα γύρω δέντρα έχουν σκονιστεί από την όλη δραστηριότητα.
[Πηγή ιστορικού σημειώματος: Καστρολόγος]
________________________________________

Δύο Βυζαντινοί ναοί με εκτεταμένη χρήση αρχαίου οικοδομικού υλικού
Το εκκλησάκι της Παναγίτσας της Πορταϊτισσας (38°24'10.8"N 23°53'52.8"E) βρίσκεται σε λόφο πάνω από την Αμάρυνθο.
Παναγίτσα Πορταϊτισσα, Αμάρυνθος Εύβοιας
Παναγίτσα Πορταϊτισσα, Αμάρυνθος Εύβοιας
Διάβασα ότι το αρχαίο οικοδομικό υλικό προέρχεται από ναό του Απόλλωνα, που υπήρχε στον ίδιο χώρο.


Αγ. Τριάδα, Δύστος Εύβοιας
Αγ. Τριάδα, Δύστος Εύβοιας
Αυτό όμως που μού προκάλεσε τη μεγαλύτερη εντύπωση, και δεν το έχω δει αλλού, βρίσκεται στα ερείπια της εκκλησίας της Αγ. Τριάδας (38°22'56.1"N 24°09'05.0"Eστο Δύστο. Οι πολημήχανοι κτίστες της χρησιμοποίησαν μία αρχαία σαρκοφάγο (!) σαν είσοδο στο ιερό, αφού πρώτα της αφαίρεσαν τον πάτο.  Η σαρκοφάγος βρίσκεται όρθια, στη θέση της. Δεν ξέρω αν υπάρχει πουθενά αλλού αυτό.
[Πηγή ιστορικού σημειώματος: ToposText]
________________________________________

Στον Πύργο Κουτουμουλά
Πύργος Κουτουμουλά, Εύβοια
Πύργος Κουτουμουλά, Εύβοια
Ο Ενετικός Πύργος Κουτουμουλά (38°23'18.2"N 24°06'36.3"E), στο ομώνυμο χωριό, είναι ο υψηλότερος σωζόμενος πύργος στην Εύβοια. 

Έχει ύψος 23μ., και διαστάσεις στη βάση του 7Χ7μ. Η είσοδος του πύργου δεν είναι στο ισόγειο, όπως ίσως να περίμενε κανείς, αλλά αρκετά ψηλά, ώστε να γίνεται μη προσβάσιμος σε περίπτωση κινδύνου. Ωστόσο μία οπή έχει ανοιχτεί στο πλάι του, και μπορείς να μπεις στο εσωτερικό του.

Τα δύο πατώματα των ισάριθμων ορόφων ήταν προφανώς ξύλινα και δεν σώζονται, ωστόσο η οροφή είναι πέτρινη και σώζεται. 

Ο πύργος έχει οπτική επαφή με το Ριζόκαστρο όπως και με το Ενετικό κάστρο στο Δύστο.
[Πηγή ιστορικού σημειώματος: Καστρολόγος]
________________________________

Στον υγρότοπο Δύστου
Είχα σχεδιάσει να επισκεφτούμε και το λόφο, τον
Ο λόφος στη λίμνη Δύστου, με την ομώνυμη αρχαία πόλη και το Ενετικό Κάστρο
παρακείμμενο στη λίμνη Δύστου, με την ομώνυμη αρχαία πόλη και το Ενετικό κάστρο (
38°21'18.6"N 24°08'39.5"E), όμως η κούραση και το μέγεθος του λόφου και του αρχαιολογικού χώρου ανέβαλαν αυτή τη βόλτα για μία άλλη φορά. Η θέα ωστόσο προς το λόφο από τον κεντρικό δρόμο είναι πολλά υποσχόμενη...

Στην Ενετική Γέφυρα/ Υδραγωγείο, Άσσος Κορινθίας

Αναζητώντας πληροφορίες στο διαδίκτυο τις προάλλες για το Ανδιάνειο υδραγωγείο της Κορίνθου, έπεσα πάνω σε μία απρόσμενη ανακάλυψη: την αναφορά σε ένα Ενετικό Γεφύρι στην Κορινθία.

Η αναφορά μού έκανε εντύπωση καθώς έχω συνδιάσει την Ενετική παρουσία στην Ελλάδα με μεγάλα οχυρωματικά έργα και όχι με δημόσια έργα. Πόσο μάλλον που δεν έχω συναντήσει γέφυρα ηλικίας τριών αιώνων.

Στο διαδύκτιο βρήκα μια αναφορά της εφημερίδας Το Βήμα, του 2013, που ανέφερε ότι το γεφύρι θα γλίτωνε την εγκατάλειψη, καθώς είχε ολοκληρωθεί μία μελέτη από την Τοπική Αυτοδιοίκηση για τη συντήρηση του. Ωστόσο στην επίσκεψη μου δεν διαπίστωσα να έχει γίνει κάτι.

Το γεφύρι βρίσκεται παραπλεύρως της Εθνικής οδού, και θα ήταν δύσκολο  να το βρω αν δεν είχα τις συντεταγμένες στο Google Maps. Και πάλι όμως μπερδεύτηκα, έχασα τη σωστή έξοδο και μού πήρε χρόνο να επιστρέψω στη σωστή κατεύθυνση. 

Αφού αφήσεις το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου, κατεβαίνεις προς το ρέμα. Στην αρχή το γεφύρι δεν φαίνεται, σιγά-σιγά όμως αποκαλύπτεται.

Μπορείς να κατέβεις στη ξερή κοίτη του ρέματος, που είναι γεμάτη καλαμιές, και να φτάσεις κάτω ακριβώς από το γεφύρι. Γύρω-γύρω υπάρχουν καλλιέργειες και κάποια αγροτόσπιτα.

Το γεφύρι/ υδραγωγείο εντυπωσιάζει με την ομορφία του. Χτισμένο κατά την περίοδο της Β΄ Ενετοκρατίας (1687 - 1715), βρίσκεται πάνω από τον χείμαρρο Ράχιανι ή Λογγοπόταμο, ο οποίος διασχίζει την κοιλάδα των Κλεωνών και εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο. Από το λόφο πάνω από το γεφύρι, έχεις θέα στην Κόρινθο και τη θάλασσα από τη μία πλευρά και τον Ακροκόρινθο από την άλλη.

Αν και το μνημείο είναι κηρυγμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1995, είναι εγκαταλελειμμένο...

Συντεταγμένες: 37.90825, 22.8214

Κοσμοσυρροή στην Έκθεση «Ερμιτάζ: Πύλη στην Ιστορία» στο Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο

A. Rodin, Έρωτας και Ψυχή, 1905
Είχα πρωτοεπισκεφτεί το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών (http://www.byzantinemuseum.gr/el/) χρόνια πριν, όταν είχα πρωτοέλθει από την Αγγλία. Θυμάμαι ότι η μόνιμη έκθεση ήταν αρκετά μεγάλη, και χρειάστηκα δύο επισκέψεις για να τη δώ όλη.

Σκέφτηκα λοιπόν να ξαναεπισκεφτώ το Μουσείο σήμερα, μα δεν περίμενα ότι θα συναντούσα τόσο πολύ κόσμο. 

Οι επισκέπτες είχαν έλθει κυρίως για την προσωρινή έκθεση «Ερμιτάζ: Πύλη στην Ιστορία» (http://tinyurl.com/h4a5o6l), που οργανώνεται στο πλαίσιο των δράσεων «2016: Έτος Ρωσίας στην Ελλάδα / Ελλάδας στη Ρωσία» (http://www.elru2016.gr)

Το εισιτήριο ήταν κοινό για την μόνιμη και την προσωρινή έκθεση (4,00 ευρώ), -κάτι το οποίο δεν συνηθίζεται- και αυτό ήταν ευχάριστο. Αυτό που δεν ήταν ευχάριστο ήταν ότι μεγάλο μέρος της μόνιμης έκθεσης είναι κλειστό για το κοινό τη χειμερινή περίοδο, λόγω έλλειψης προσωπικού...

Τα ευρήματα προέρχονται από τη συλλογή του Μουσείου
Κύκλος του Caravaggio, Βάκχος, περ. 1610
Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη, που με τα χίλια δωμάτια και τα 3.500.000 εκθέματα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα Μουσεία Ευρωπαϊκής Τέχνης παγκοσμίως.


Έχει ενδιαφέρον να διαβάσεις την ιστοριά του Μουσείου, που ξεκινά από τον Μεγάλο Πέτρο και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Τα εκθέματα με τη συλλογή χρυσού από τους αρχαίους τύμβους της Σιβηρίας εντυπωσιάζουν. Ενδιαφέροντα είναι και τα ευρύματα από τις Σκυθικές περιοχές, που λόγω της επαφής τους με τις ελληνικές αποικίες της Κριμαίας δείχνουν έντονες ελληνικές επιρροές.

Πέρα από τα εκκλησιαστικά είδη, που δεν θα μπορούσαν να λείπουν, το μεγαλύτερο μέρος καταλαμβάνουν πίνακες Ευρωπαίων δημιουργών των τελευταίων 5 αιώνων. Υπάρχει και κάποια γλυπτική, με ένα εντυπωσιακό, μικρών διαστάσεων, σύμπλεγμα εραστών του Rodin. 

Η διαρρύθμιση της έκθεσης προσαρμόζεται στις ιδιομορφές του κτιριακού συγκροτήματος του Μουσείου, και αυτό το κάνει λίγο κουραστικό, αλλά ας μην παραπονιόμαστε. 
Μετά από την επίσκεψη στον άνω όροφο του κεντρικού κτιρίου, βγαίνεις στην αυλή και περνάς στο πλευρικό κτίριο, κατεβαίνεις αρκετές σκάλες ώσπου να φτάσεις στο χώρο έκθεσης της Ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Δεν υπάρχει σήμανση που να σε καθοδηγεί, ούτε έντυπος συνοδευτικός οδηγός, και πας ρωτώντας. 

Πεζοπορία στο Ηραίο Περαχώρας

Ο αρχαιολογικός χώρος του Ηραίου Βουλιαγμένης
Η διαδρομή που ακολούθησα ξεκινά από το Ηραίο και καταλήγει στην παραλία της Στέρνας.

Το πρώτο σκέλος της διαδρομής γίνεται σε μονοπάτι κατά μήκος της απόκρημνης, κατάφυτης ακτογραμμής. Το δεύτερο σκέλος γίνεται επί χωματόδρομου, στο λόφο πάνω από τη Λίμνη Βουλιαγμένης. 

Η παράλια πορεία είναι όμορφη, το τοπίο άγριο και έρημο και ο παφλασμός των κυμμάτων συνεχής. Νομίζεις ότι έχει βγει από την Οδύσσεια του Ομήρου. 

Σε όλη τη διαδρομή κινείσαι εντός πευκοδάσους/ χαμηλής βλάστησης.

Όλη η περιοχή της Λίμνης Βουλιαγμένης και του Ηραίου είναι πολύ ιδιαίτερη, τόσο από πλευράς φυσικής ομορφίας όσο και αρχαιολογικής σημασίας. 

Η ακτογραμμή που διάβηκα
Η περιοχή έχει κατοικηθεί από την προϊστορική εποχή, και μηκυναϊκοί τάφοι έχουν ανασκαφεί στο Σκάλωμα. Στη λίμνη θεωρείται ότι υπήρχε αρχαία πόλη, η οποία καταποντίστηκε.

Δύσκολα περιγράφεται η ιδιαίτερη ομορφιά του χώρου. Ο αρχαιολογικός χώρος του Ηραίου βρίσκεται στον πάτο ενός ήπιου γκρεμού, μεταξύ της θάλασσας και της λίμνης. Επιβεβαιώνει τη συνήθεια των αρχαίων Ελλήνων να χτίζουν ιερά σε χώρους ξεχωριστής φυσικής ομορφιάς (π.χ. Ιερό Άρτεμης στη Βραυρώνα, Σούνιο κλπ.) Ένας φάρος του 19ου αιώ. στεφανώνει το γειτονικό λόφο. Αξίζει να σημειωθεί το υδραυλικό σύστημα υδροδότησης των Ελληνιστικών χρόνων, για το οποίο επιφυλάσσομαι να μάθω περισσότερα!


Στην Αρχαία Ασίνη - Λιμνοθάλασσα Δρεπάνου

Σκοπός της εκδρομής ήταν να επισκεφτώ το Ενετικό φρούριο στην άκρη του όρμου Δρέπανο. Ωστόσο η θαμνώδης βλάστηση ήταν πολύ πυκνή, και το εγχείρημα δεν πέτυχε. Ίσως μία επόμενη φορά να προσεγγισώ την τοποθεσία από άλλο σημείο. Έτσι, κάναμε μία χαλαρή βόλτα με τον Χαρούλη κατά μήκος του δρόμου που ακολουθεί τη λιμνοθάλασσα. Πολύ όμορφο το τοπίο, με πολλά πουλιά.

Τα ελληνιστικά τείχη του 300 π.Χ.
Ωστόσο η επίσκεψη στη γειτονική Ασίνη με αποζημείωσε. Με συνεχή, ακμαία κατοίκηση, που ξεκινά από το 3.000π.Χ. και φτάνει στα 700π.Χ. περίπου, και κατόπιν από τα ελληνιστικά χρόνια μέχρι το Βυζάντιο και τους Ενετούς, ο λόφος συμπυκνώνει τη μακρά ιστορία του σε μικρή σχετικά έκταση. 

Το τοπίο είναι εξαιρετικό, ένας λοφώδης όρμος που μπαίνει στη θάλασσα και περιβάλλεται από ατέλειωτες μανταρινιές και παραλίες (Σε μία από αυτές γυρίστηκε Στο κάμπινγκ, η γνωστή παλία σειρά της ΕΡΤ1 - http://tinyurl.com/h7t6xws). Η εξαιρετική ομορφιά του τοπίου και η μορφολογία του μού θύμισαν τα Στάγειρα. Η θέση φυσικά οχυρή, με εξαιρετική εποπτεία των γύρω περιοχών και με φυσικά προστατευμένο λιμάνι, κατοικήθηκε από πολύ νωρίς και αδιάλειπτα για χιλιάδες χρόνια. Σταθμός η καταστροφή της από τους Αργείους στα 740π.Χ. και η μεταφορά των κατοίκων της στην Ασίνη της Μεσσηνίας. Το πιο εντυπωσιακό μνημείο είναι τα ελληνιστικά τείχη της, τα πιο καλά σωζώμενα που έχω συναντήσει. 

Η ταμπέλα - σε άκυρη θέση
Ο κόλπος αποτέλεσε βάση του Βυζαντινού στόλου, και στα απέναντι νησάκια έβρησκαν καταφύγιο οι κάτοικοι κατά τις επιδρομές των βάρβαρων φύλων.

Οι Ενετοί επισκεύασαν τα τείχη, και ο Μοροζίνι χρησιμοποίησε την Ασίνη σαν βάση για την κατάληψη του Ναυπλίου. 

Οι Ιταλοί ήταν παρόντες και στο Β' ΠΠ. Οχύρωσαν τη θέση με πολυβολεία και για τις ανάγκες τους χρησιμοποίησαν αρχαίο οικοδομικό υλικό. Η καταστροφή που προκάλεσαν ήταν τεράστια.

Ο χώρος εντάχτηκε πρόσφατα σε πρόγραμμα ΕΣΠΑ και έτσι έχει την τύχη μίας πολύ καλής ανάδειξης, πρωτοποριακής θα έλεγα. Η επεξηγηματικές περιγραφές είναι πολύ κατατοπιστικές, όλες οι περίοδοι αναδεικνύονται ισότιμα, και υπάρχουν εκθέσεις φωτογραφιών κατά τη διαδρομή.

Ο απέναντι λόφος, ο λόφος της Μπαρμούνας, με τα πλούσια νεκροταφία της γεωμετρικής και μηκυναϊκής περιόδου, δεν περιλαμβάνεται στο αρχαιολογικό χώρο, και θα τύχει εξερεύνησης μία άλλη φορά!

Ο Σεφέρης βρέθηκε στο χώρο και έγραψε ένα ποίημα, εμπνευσμένο από ένα σπάνιο εύρημα, τον Άρχοντα της Ασίνης. Το κείμενο και η περιγραφή του εδώ: http://tinyurl.com/gqohzlt
Πηγές: