W - E - L - C - O - M - E

Reading Dr Zhivago

Dr Zhivago
by Boris Pasternak, 1958

There are titles of books or films, or names of personalities, that I fleetingly heard of or read about when I was young, that have left a blurred trace in my mind ever since. I have no other recollection apart from a word or two, no background information to tie these memories to. 

Many years later, I set out to find what these titles are about, as if to add a missing piece to a puzzle. It is as if I reconnect with an acquaintance long lost. This is how I came across such disparate words as Truffaut, New Wave, PolanskiLolitaand now Dr Zhivago

When I came across this book, my expectations were not fulfilled. Dr Zhivago sounded more like a light, playful, womaniser story to me, in the likes of Casanova.  Instead, I was landed in the grim realities of revolutionary Russia.

I admit I made several attempts in the past year to read this book; they all failed after the first pages. 
I don't blame the novel's quality for that. I remember that the long, classic, Russian novels I read back at University demanded a lot of energy. You don't just lay back and enjoy the novel. You need to be relaxed, mentally refreshed and able to commit to a long read.

My reading habit is organised around the year in a way that goes beyond my control. In the wintry months, I read non-fiction. However, when summer arrives, it is impossible for me to read a single page from my reading list. As a matter of fact, it is difficult to read anything; I take a break from reading, till autumn arrives.

This summer things turned different. I approached Dr Zhivago in the last hours of the long summer days, and I completed it on the last day of my vacation. And, even though my start was sceptical, my reading flowed like a river, that ended in a dramatic waterfall.

It has been a very long time since a work of art, in any format, moved me so much. And the feelings Dr Zhivago steered inside me were not positive. Indeed, I found myself convulsed with anger, dread and anxiety. 

I will not go into the details of the story. Suffice it to say that we follow the life of Dr Zhivago, a bourgeoisie physician, whose life and those around him are turned upside down by the Russian Revolution. 

One might say that his life's sacrifice can be excused, since a better future is being built. Alas, things turned to the worse with the coming of the Communist Dictatorship. Dr Zhivago is a monument to the independent Man who refuses to bow to authoritarianism and madness and tries to uphold his dignity. 

Reading about the author's life afterwards, it is easy to understand the autobiographical sense of the novel. Pasternak's mental and physical health suffered heavily, especially in the Stalinist period due to the unheralded war waged against him by the establishment. However, he might be considered lucky, since at least he avoided being sent to the Siberian Gulags. Alexander Solzenitzyn, that followed right after him, and many of his contemporaries, were not that lucky.

Watching Antonioni's Il Grido

Il Grido (The Cry) 
Directed by M. Antonioni
Starring Steve Cochran, Alida Valli, Dorian Gray
I wouldn't say I enjoy Antonioni's films. I find his heroes so depressing, and, also, his style so avant garde. I think his films are not meant to be enjoyed in the popular sense, but to mark their spot through the highly personalised style of their maker; just as most of (post) Modernism. This divorce between enjoyment and modernism is something I find unfortunate.

However, this film was not that idiosyncratic. Shot before the trilogy that made Antonioni a well-known avant garde director, it is also different in another aspect: it focuses on a working class environment.

The main character, a mechanic in rural northern Italy, has his life turned upside down when his long-time lover asks him to break up. He picks up their little daughter and leaves his job and his hometown and starts wandering aimlessly in the cold winter of the Po Valley.

Unable to get over the break up, he leaves behind him a trail of short, broken erotic encounters, till he returns to his hometown where a tragic end unfolds. 

Antonioni's point of view, more evident in his later films, is present here too. The dislocation caused by economic development and technological advances, modern man's alienation, and their inability to find meaning in their lives and commit themselves to it are not characteristics of post war Italy only, which experienced rapid economic development in the first post war decades, but of today too.

The misty, empty, wintry landscape of poor, rural Italy provides an excelent canvas for the portrayal of a wandering, lost soul, and Antonioni's directing, with the long, uncut shots, takes full advantage of it. The film is also a very good portrait of the spectrum of human erotic relationships -and Antonioni's pessimism too- where at the end, almost nobody is happy with the circumstances of their lives.

Watching Visconti's The Innocent

L'innocente (The Innocent)
directed by Luchino Visconti
Starring Giancarlo Giannini, Laura Antonelli and Jennifer O'Neill

I rarely watch TV, although it has done something of a comeback these long summer nights.
One of these nights I watched a rather peculiar film, The Innocent (L'innocente). A certain TV channel has a fascination with old Italian cinema, playing its films night after night.

The film is the last one Visconti directed, and is itself based on a 1892 novel by Gabriele D'Annunzio. It portrays in a fascinating way the aristocratic environment of late 19th century Rome. Under all the formalities and social rigidities of the time, we see people consumed by their passions.

A wealthy, handsome aristocrat (Giancarlo Giannini) pays scant attention to his loyal wife (Laura Antonelli), while being absorbed by an equally beautiful and self-absorbed countess (Jennifer O'Neill). He doesn't try to conceal his affairs from his wife, and is very sure of himself, until, his lonely, quiet wife draws the attention of another man. 

The story unfolds around that trio of characters, with the man being redrawn to his marriage. For a moment it looks like he wants to give life to his marriage, but it seems his interest is focused on his demand from his wife to abort the pregnancy her lover caused. 

His harshness and arrogance seem too much to accept, but should we be surprised? And I don't think this behaviour characterises the most wealthy only. Rather, it is a symptom of a society that applies strict social codes, especially to women, and gives to certain of its members such social power so that they grow insensitive to others. Why shouldn't people be free to associate with whoever they choose to, and set themselves free when they judge they should do so? In that respect, our times are perhaps better than older ones.

However, what is even more surprising is the wife's behaviour. I think she really hoped for her marriage to succeed and ignored all her husband's infidelities. Her unnerving patience seems inexhaustible, but, as the film shows, it isn't.
The film ends in the most unexpected way... 

Although it is a dated movie, and that shows, it keep your interest to the the very end. The direction is cohesive, the scenography very persuasive and the acting great indeed.

Στις αρχαίες Κεχρεές

Τμήμα του Νότιου μόλου
Η έντονη ζέστη του καλοκαιριού και ο φόβος των φιδιών δεν επιτρέπουν την πεζοπορία σε συνδυασμό με την επίσκεψη σε αρχαιολογικούς χώρους, που τόσο μου αρέσει. Έτσι, αυτό το καλοκαίρι, αναζήτησα αρχαιολογικούς χώρους παραθαλάσσιους ή βυθισμένους κοντά στην ακτή.

Ένας τέτοιος χώρος είναι οι Κεχρεές. Πρόκειται για ένα από τα δύο επίνεια της αρχαίας Κορίνθου, αυτό που βλέπει προς το Αιγαίο πέλαγος (το άλλο είναι το Λέχαιο, για το οποίο έχω γράψει εδώ: http://tinyurl.com/y6vvyuza).Οι Κεχρεές βρίσκονται σε ένα στρατηγικό πέρασμα της Κορινθίας, εκεί όπου ο δρόμος περνάει από την Κόρινθο προς Νότια, προς της Επίδαυρο. Πίσω από τις Κεχρεές βλέπεις το Όνιο όρος , που φέρει ελληνιστικές και βενετικές οχυρώσεις, που σκοπό είναν να ελέγξουν αυτό το πέρασμα (αυτό θα είναι αντικείμενο πεζοποριών όταν κοπάσουν οι ζέστες!).

Για τις Κεχρεές είχα πληροφορηθεί κατά την επίσκεψη μου στο Λέχαιο, και κυρίως όταν βρέθηκα, πριν από χρόνια, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ισθμίας. Εκεί διατηρούνται κάποια μοναδικά ευρήματα, τα οποία προήλθαν από τις ανασκαφές στις Κεχρεές.

Χάρτης με τους δύο μόλους και το λόφο - νεκροταφείο
Οι Κεχρεές γνώρισαν μεγάλη άνθηση στα Ρωμαϊκά χρόνια, και το σύνολο σχεδόν των σωζώμενων μνημείων προέρχονται από εκείνη την περίοδο. Πρόκειται για ένα κόλπο, στις άκρες του οποίου υπήρχαν λιμενικές εγκαταστάσεις, πλούσιος οικισμός και ένα εκτεταμένο νεκροταφείο.

Καθώς η στάθμη του νερού έχει ανέβει κατά δύο μέτρα σε σχέση με τη Ρωμαϊκή περίοδο, ένα μεγάλο μέρος των λιμενικών εγκαταστάσεων είναι μισοβυθισμένο, δημιουργώντας μία περίεργη αίσθηση στον επισκέπτη.

Το λιμάνι ανασκάφτηκε τη δεκαετία του 1960 από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών και το νεκροταφείο από την ίδια σχολή τη δεκαετία του 2000.

Οι λιμενικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αποθήκες, ναούς, δεξαμενές εκτροφής ψαριών, φάρο και τεχνητούς μόλους. 

Σε ένα από αυτά τα κτίρια βρέθηκε ανέπαφη μία αρχαία πόρτα (επισκέψιμη στο Αρχ. Μουσείο Ισθμίας). Μου προκάλεσε μεγάλη εντύπωση, όταν επισκέφτηκα το Μουσείο, πόσο παρόμοιο  είναι το σχέδιο της αρχαίας αυτής πόρτας με τις σημερινές, και πόσο παρόμοια, επίσης, η τεχνική συναρμολόγησης της.

Πηγή: Ramage and Scranton, 1967
Το νεκροταφείο βρίσκεται στο λόφο που γειτνιάζει με το βόρειο μόλο. Πρόκειται για ένα νεκροταφείο μοναδικό, που σύγχρονο του και όμοιο του δεν έχω συναντήσει αλλού. Σε όλη την έκταση του λόφου υπάρχουν σκαμμένοι στο έδαφος τάφοι. Κάποιοι φέρουν μνημειακή είσοδο, κάποιοι άλλοι είναι απλά ορύγματα σκαμμένα στο βράχο. Δεν δοκίμασα να μπω μέσα σε κάποιον από αυτούς, φοβούμενος κυρίως τα φίδια. Ωστόσο, φωτογραφίες της ανασκαφής δείχνουν ότι πρόκειται για εκτεταμένα δωμάτια, με εσοχές σκαμμένες στους τοίχους, όπου θάβονταν μέλη της ίδιας οικογένειας.

Η βόλτα στο νεκροταφείο συνίσταται για αργά το απόγευμα, όταν ο ήλιος έχει χαμηλώσει. Νωρίτερα, είναι μία ευκαιρία για μία βουτιά στη θάλασσα.

Μπροστά από τον αρχαιολογικό χώρο υπάρχει μία παραλία που συγκεντρώνει αρκετό κόσμο. Κολυμπώντας περιμετρικά του νότιου μώλου, διαπιστώνεις ότι ο βυθός είναι σκεπασμένος κατά τόπους με σπασμένα κεραμικά και πέτρινο οικοδομικό υλικό αλλού. Σώζεται κάποια τοιχοδομία, κυρίως του μώλου, και ένα ημικυκλικό οικοδόμημα, που αργότερα διάβασα ότι επρόκειτο μάλλον για δεξαμενή εκτροφής ψαριών. Οι φωτογραφίες της ανασκαφής στο άρθρο των Ramage και Scranton (1967) δίνουν μία πιο εντυπωσιακή εικόνα. Φαίνεται ότι κατά τις δεκαετίες που μεσολάβησαν το φερόμενο υλικό της θάλασσας ξανασκέπασε μέρος των αρχαιοτήτων.
Κάποιοι από τους τάφους

Ο αρχαιολογικός χώρος δεν είναι ευρέως γνωστός. Ο λόφος με τους τάφους και τις γειτονικές αρχαιότητες δεν φέρει καμμία σήμανση, και αν δεν έλθεις διαβασμένος για το τί θα συναντήσεις, δύσκολα θα περπατήσεις ως εκεί. Ο νότιος μώλος, που φέρει περισσότερες αρχαιότητες, φέρει μία παλιά ξύλινη πινακίδα.


Topostext entry

Investigations at Corinthian Kenchreai
Author(s): Robert L. Scranton and Edwin S. Ramage
Source: Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, Vol.36, No. 2 (Apr. - Jun., 1967), pp. 124-186
Stable URL: http://www.jstor.org/stable/147394

Life and Death at a Port in Roman Greece: The Kenchreai Cemetery Project, 2002-2006 
Joseph L. Rife, Melissa Moore Morison, Alix Barbet, Richard K. Dunn, Douglas H. Ubelaker and Florence Monier
Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens
Vol. 76, No. 1 (Jan. - Mar., 2007), pp. 143-181

Κωπηλατώντας στην τρίηρη Ολυμπιάς

Οι 'Πλόες Τριήρους «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» για το κοινό' δίνουν την ευκαιρία σε απλούς πολίτες να ζήσουν την εμπειρία της κωπηλασίας σε μία τρίηρη. Για ένα δύωρο, οι πολίτες παίρνουν τη θέση των αρχαίων κωπηλατών, σε αυτό το σύγχρονο αντίγραφο, σε φυσικό μέγεθος, αρχαίας τριήρους.

170 άτομα προθήσαμε να συγχρονιστούμε για να κωπηλατήσουμε. Το αποτέλεσμα ήταν, φυσικά, μέτριο, αλλά παράλληλα αστείο και ενδιαφέρον. Η κάθε πλευρά του πλοίου έχει τρεις σειρές κωπηλατών, και οι σειρές αυτές είναι προοδευτικά η μία κάτω από την άλλη. Ο κωπηλάτης στη χαμηλότερη σειρά, όπως εγώ, δεν βλέπει καθόλου τη θάλασσα, και η εμπειρία σίγουρα δεν ήταν ταξίδι αναψυχής. Ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι απαιτούνταν μακριά ταξίδια και πολύ καλή φυσική κατάσταση για να ανταπεξέλθει κανείς στις απαιτήσεις του ταξιδιού.  

Σε μία από τις αρχαιότερες, χωρίς διακοπή κατοικήσιμες, πόλεις του κόσμου

Το Άργος δεν είναι γνωστό ως τουριστικός προορισμός. Το κοντινό Ναύπλιο το επισκιάζει. Ωστόσο έχει πλήθος ιστορικών μνημείων που δικαιολογούν με το παραπάνω μία επίσκεψη.

Ο λόφος πάνω από την πόλη, η Ασπίδα, είναι ένας υπαίθριος 
Στα ιερά του λόφου της Ασπίδας
αρχαιολογικός χώρος με μνημεία που καλύπτουν 3.500 χρόνια. Έχουν ανασκαφεί διαδοχικά στρώματα προϊστορικών οικισμών, ενώ προς την πλευρά του κάστρου υπάρχουν τα Ιερά Απόλλωνος Δειραδιώτη, της Αθηνάς Οξυδερκούς και οι βοηθητικοί χώροι τους. Ο λόφος είναι δεντρόφυτος και φιλοξενεί ένα εκκλησάκι στην κορυφή του. Ο χώρος των προϊστορικών οικισμών έχει ανασκαφεί απο τη Γαλλική Αρχαιολογική Εταιρεία (όπως και η Ρωμαϊκή Αγορά), και είναι κάπως οργανωμένος. Υπάρχουν ταμπέλες που εξηγούν επιγραμματικά τα ευρήματα, και κατά τόπους ξύλινα κάγκελα καθοδηγούν τον επισκέπτη. Ο χώρος των ιερών δεν έχει καμμία οργάνωση, ενώ γενικά ο λόφος δεν διακρίνεται για την καθαριότητα του. 

Πίσω από το λόφο της Ασπίδας υπάρχει ο λόφος της Λάρισας, που φιλοξενεί το κάστρο της πόλης ήδη από τα Μηκυναϊκά χρόνια. Το κάστρο έχει τύχει πρόσφατης φροντίδας. Η επίσκεψη γίνεται με ασφάλεια, ενώ υπάρχουν
Τμήμα του κάστρου - Στο βάθος το Ναύπλιο

πινακίδες που εξηγούν λεπτομερώς τα μνημεία. Είναι ενδιαφέρον ότι και εδώ, όπως και στην Ασπίδα, σε ένα τόσο μικρό χώρο, συναντάς συγκεντρωμένα μνημεία που καλύπτουν χιλιάδες χρόνια. Η θέα από το κάστρο είναι εξαιρετική, βλέπεις το Ναύπλιο, τη θάλασσα, τον αργολικό κάμπο και της Μηκύνες.

Κάτω από το κάστρο συναντάς τη Μονή της Παναγίας Κατακεκρυμμένης (Πορτοκαλούσσας), που κάθε επισκέπτης της πόλης δεν μπορεί να μην αντικρύσει, έτσι όπως κρέμεται πάνω από την πόλη.

Το θέατρο και οι Θέρμες
Κατεβαίνοντας στην πόλη σταθμεύεις έξω από τον εκτεταμένο αρχαιολογικό χώρο των ιστορικών χρόνων. Πολλά τα μνημεία, κάποια από τα οποία εντυπωσιάζουν καθώς σώζονται σε ικανή έκταση ή ύψος. Και αναφέρομαι στο θέατρο και τις Ρωμαϊκές θέρμες. Πιο χαμηλά υπάρχει η Ρωμαϊκή αγορά της πόλης. Είναι τόσα τα ερείπια, που μπορείς να αναλογιστείς τον πλούτο και το μέγεθος της πόλης εκείνη την εποχή. Αντίστοιχοι αρχαιολογικοί χώροι μού έρχονται στο νου στην Αθήνα και την Κόρινθο. 

Περπατώντας στη σύγχρονη πόλη, θα περάσεις σύγουρα από την πλατεία της Δημοκρατίας. Ψηλά βλέπεις το λόφο της Λάρισας, με το μοναστήρι της Παναγίας, και μπροστά σου τους Στρατώνες του Καποδίστρια.  Στο χώρο υπήρχαν Βενετικές εγκαταστάσεις και κατώπιν η Οθωμανική αγορά. Ο
Οι στρατώνες του Καποδίστρια
Καποδίστριας έφτιαξε τους Στρατώνες, που φιλοξενούσαν 500 άλογα. Σήμερα το κτίριο φιλοξενεί διάφορες υπηρεσίες, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει το νεοιδρυθέν Βυζαντινό Μουσείο.

Το Μουσείο είναι πολύ αξιόλογο, τόσο ως προς τα ευρήματα που φιλοξενεί, μα και μουσειολογικά, ως προς τον τρόπο που τα παρουσιάζει. Βυζαντινά μουσεία είναι ελάχιστα στην Ελλάδα (γνωρίζω εκείνα των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης) και δεν θα περίμενα να συναντήσω ένα στο Άργος.

Το αρχαιολογικό Μουσείο είναι κλειστό, ενώ κατόπιν έμαθα για διάφορα νεοκλασικά κτίρια στην πόλη, που θα είναι αντικείμενο άλλης επίσκεψης!

Περιήγηση στα Μνημεία της Αργολίδας
Περίπατος στο Άργος

Στο Ανάκτορο του Αίαντα

Σε μία από τις βόλτες μου στη Σαλαμίνα, βρέθηκα στην ΝΔ ακτή, στα Κανάκια. 

Με οδηγό τη σχετική αναφορά στο ToposText, ανέβηκα στο λόφο πάνω από το μικρό, παραθαλάσσιο οικισμό. Εκεί ανασκάπτεται εδώ και χρόνια εκτεταμένος μηκυναϊκός οικισμός.

Συνήθως τέτοιοι, μη οργανωμένοι χώροι είναι έρημοι, μα, προς έκπληξη μου, εκεί συνάντησα την ομάδα των αρχαιολόγων που διενεργεί τις ανασκαφές. 

Η ομάδα των δύο αρχαιολόγων, με βοηθό ένα εργάτη, καθάριζαν το χώρο, εν αναμονή μίας επίσκεψης φοιτητών από την Ιταλία.

Ο αρχαιολογικός χώρος ταυτίζεται με την προϊστορική πρωτεύουσα της Σαλαμίνας, το βασίλειο του ομηρικού Αίαντα. Ο χώρος καλύπτει ένα μεγάλο μέρος του λόφου και εκτείνεται στο γειτονικό δάσος. Ο οικισμός δεν διέθετε Κυκλώπεια τείχη, όπως οι Μηκύνες και η Τύρινθα, μα αυτό δεν είναι ασυνήθιστο (Βλέπε Πύλο). Στο ανώτατο σημείο του λόφου είναι τα διαμερίσματα του άρχοντα. Σώζεται το λίθινο κρεβάτι, που είναι ενσωματωμένο στον τοίχο, και η μπανιέρα, η οποία είναι εντοιχισμένη στο έδαφος.

Η θέα από το λόφο προς τη θάλασσα είναι εξαιρετική. Ωστόσο η γειτνίαση του χώρου με τη θάλασσα και οι ληστρικές επιδρομές των Λαών της Θάλασσας, που οδήγησαν σε μεγάλες ανατροπές στην Ανατολική Μεσόγειο, ίσως ήταν και οι λόγοι που ο οικισμός εγκαταλήφθηκε την περίοδο μετά την Τρωική εκστρατεία. 

Οι κάτοικοι του έφυγαν οργανωμένα και μετακινήθηκαν στα ενδώτερα. Φεύγοντας, έχτισαν τις εισόδους στο ανάκτορο, και δεν επέστρεψαν ποτέ σε αυτό. Οι προϋπάρχουσες εμπορικές επαφές του οικισμού με την Κύπρο ίσως σημαίνουν ότι η άρχουσα τάξη πήγε στην Κύπρο, όπου ίδρυσε τη Σαλαμίνα της Κύπρου. Έτσι ίσως εξηγείται το πώς η ονομασία της Σαλαμίνας εμφανίζεται εκεί. 

Αυτό, ωστόσο, που δεν έχω συναντήσει αλλού, και που δεν θα το έβρισκα μόνος μου, βρίσκεται στο γειτονικό πευκοδάσος. Εκεί βρίσκεται ένας χωμάτινος τύμβος, στον οποίο υπάρχει ένα κενοτάφιο, δηλ. ένας κενός τάφος. Δίπλα από τον τύμβο βρίσκονται οικιστικά κατάλοιπα. Αυτό το συγκρότημα, που χρονολογείται στα μηκυναϊκά χρόνια, πολύ πιθανόν να σχετίζεται με τη λατρεία του Αίαντα, του ήρωα που, σύμφωνα με την Ιλιάδα, δεν θάφτηκε στην πατρίδα του. Οι Μηκυναίοι κάτοικοι του γειτονικού οικισμού ίσως χρησιμοποιούσαν το χώρο για θρησκευτικούς σκοπούς, επικοινωνώντας με το νεκρό, απών πρόγονο Αίαντα.

Και από τα μηκυναϊκά χρόνια πάμε στα Κλασικά/ ελληνιστικά. Οι Αθηναίοι, διεκδικητές της Σαλαμίνας, μετέφεραν Αθηναίους αποίκους στο νησί. Η πρωτεύουσα της Σαλαμίνας έχει μεταφερθεί πλέον μακριά από τα Κανάκια, στη ΒΑ ακτή, στα Αμπελάκια. Ο χόρος δεν διαθέτει κάποια οργανωμένη οικιστική οργάνωση. Ωστόσο ο μύθος του Αίαντα φαίνεται ότι παρέμενε ισχυρός. Έτσι οι Αθηναίοι δεν χάνουν την ευκαιρία να οικιοποιηθούν την όλη κατάσταση.

Χτίζουν υπαίθριο τέμενος δίπλα από το μηκυναϊκό τύμβο, και χρησιμοποιούν ένα φυσικό όρυγμα ενός παρακείμενου βράχου για την πραγματοποίηση χωών.