W - E - L - C - O - M - E

Κοσμοσυρροή στην Έκθεση «Ερμιτάζ: Πύλη στην Ιστορία» στο Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο

A. Rodin, Έρωτας και Ψυχή, 1905
Είχα πρωτοεπισκεφτεί το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών (http://www.byzantinemuseum.gr/el/) χρόνια πριν, όταν είχα πρωτοέλθει από την Αγγλία. Θυμάμαι ότι η μόνιμη έκθεση ήταν αρκετά μεγάλη, και χρειάστηκα δύο επισκέψεις για να τη δώ όλη.

Σκέφτηκα λοιπόν να ξαναεπισκεφτώ το Μουσείο σήμερα, μα δεν περίμενα ότι θα συναντούσα τόσο πολύ κόσμο. 

Οι επισκέπτες είχαν έλθει κυρίως για την προσωρινή έκθεση «Ερμιτάζ: Πύλη στην Ιστορία» (http://tinyurl.com/h4a5o6l), που οργανώνεται στο πλαίσιο των δράσεων «2016: Έτος Ρωσίας στην Ελλάδα / Ελλάδας στη Ρωσία» (http://www.elru2016.gr)

Το εισιτήριο ήταν κοινό για την μόνιμη και την προσωρινή έκθεση (4,00 ευρώ), -κάτι το οποίο δεν συνηθίζεται- και αυτό ήταν ευχάριστο. Αυτό που δεν ήταν ευχάριστο ήταν ότι μεγάλο μέρος της μόνιμης έκθεσης είναι κλειστό για το κοινό τη χειμερινή περίοδο, λόγω έλλειψης προσωπικού...

Τα ευρήματα προέρχονται από τη συλλογή του Μουσείου
Κύκλος του Caravaggio, Βάκχος, περ. 1610
Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη, που με τα χίλια δωμάτια και τα 3.500.000 εκθέματα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα Μουσεία Ευρωπαϊκής Τέχνης παγκοσμίως.


Έχει ενδιαφέρον να διαβάσεις την ιστοριά του Μουσείου, που ξεκινά από τον Μεγάλο Πέτρο και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Τα εκθέματα με τη συλλογή χρυσού από τους αρχαίους τύμβους της Σιβηρίας εντυπωσιάζουν. Ενδιαφέροντα είναι και τα ευρύματα από τις Σκυθικές περιοχές, που λόγω της επαφής τους με τις ελληνικές αποικίες της Κριμαίας δείχνουν έντονες ελληνικές επιρροές.

Πέρα από τα εκκλησιαστικά είδη, που δεν θα μπορούσαν να λείπουν, το μεγαλύτερο μέρος καταλαμβάνουν πίνακες Ευρωπαίων δημιουργών των τελευταίων 5 αιώνων. Υπάρχει και κάποια γλυπτική, με ένα εντυπωσιακό, μικρών διαστάσεων, σύμπλεγμα εραστών του Rodin. 

Η διαρρύθμιση της έκθεσης προσαρμόζεται στις ιδιομορφές του κτιριακού συγκροτήματος του Μουσείου, και αυτό το κάνει λίγο κουραστικό, αλλά ας μην παραπονιόμαστε. 
Μετά από την επίσκεψη στον άνω όροφο του κεντρικού κτιρίου, βγαίνεις στην αυλή και περνάς στο πλευρικό κτίριο, κατεβαίνεις αρκετές σκάλες ώσπου να φτάσεις στο χώρο έκθεσης της Ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Δεν υπάρχει σήμανση που να σε καθοδηγεί, ούτε έντυπος συνοδευτικός οδηγός, και πας ρωτώντας. 

Πεζοπορία στο Ηραίο Περαχώρας

Ο αρχαιολογικός χώρος του Ηραίου Βουλιαγμένης
Η διαδρομή που ακολούθησα ξεκινά από το Ηραίο και καταλήγει στην παραλία της Στέρνας.

Το πρώτο σκέλος της διαδρομής γίνεται σε μονοπάτι κατά μήκος της απόκρημνης, κατάφυτης ακτογραμμής. Το δεύτερο σκέλος γίνεται επί χωματόδρομου, στο λόφο πάνω από τη Λίμνη Βουλιαγμένης. 

Η παράλια πορεία είναι όμορφη, το τοπίο άγριο και έρημο και ο παφλασμός των κυμμάτων συνεχής. Νομίζεις ότι έχει βγει από την Οδύσσεια του Ομήρου. 

Σε όλη τη διαδρομή κινείσαι εντός πευκοδάσους/ χαμηλής βλάστησης.

Όλη η περιοχή της Λίμνης Βουλιαγμένης και του Ηραίου είναι πολύ ιδιαίτερη, τόσο από πλευράς φυσικής ομορφίας όσο και αρχαιολογικής σημασίας. 

Η ακτογραμμή που διάβηκα
Η περιοχή έχει κατοικηθεί από την προϊστορική εποχή, και μηκυναϊκοί τάφοι έχουν ανασκαφεί στο Σκάλωμα. Στη λίμνη θεωρείται ότι υπήρχε αρχαία πόλη, η οποία καταποντίστηκε.

Δύσκολα περιγράφεται η ιδιαίτερη ομορφιά του χώρου. Ο αρχαιολογικός χώρος του Ηραίου βρίσκεται στον πάτο ενός ήπιου γκρεμού, μεταξύ της θάλασσας και της λίμνης. Επιβεβαιώνει τη συνήθεια των αρχαίων Ελλήνων να χτίζουν ιερά σε χώρους ξεχωριστής φυσικής ομορφιάς (π.χ. Ιερό Άρτεμης στη Βραυρώνα, Σούνιο κλπ.) Ένας φάρος του 19ου αιώ. στεφανώνει το γειτονικό λόφο. Αξίζει να σημειωθεί το υδραυλικό σύστημα υδροδότησης των Ελληνιστικών χρόνων, για το οποίο επιφυλάσσομαι να μάθω περισσότερα!


Στην Αρχαία Ασίνη - Λιμνοθάλασσα Δρεπάνου

Σκοπός της εκδρομής ήταν να επισκεφτώ το Ενετικό φρούριο στην άκρη του όρμου Δρέπανο. Ωστόσο η θαμνώδης βλάστηση ήταν πολύ πυκνή, και το εγχείρημα δεν πέτυχε. Ίσως μία επόμενη φορά να προσεγγισώ την τοποθεσία από άλλο σημείο. Έτσι, κάναμε μία χαλαρή βόλτα με τον Χαρούλη κατά μήκος του δρόμου που ακολουθεί τη λιμνοθάλασσα. Πολύ όμορφο το τοπίο, με πολλά πουλιά.

Τα ελληνιστικά τείχη του 300 π.Χ.
Ωστόσο η επίσκεψη στη γειτονική Ασίνη με αποζημείωσε. Με συνεχή, ακμαία κατοίκηση, που ξεκινά από το 3.000π.Χ. και φτάνει στα 700π.Χ. περίπου, και κατόπιν από τα ελληνιστικά χρόνια μέχρι το Βυζάντιο και τους Ενετούς, ο λόφος συμπυκνώνει τη μακρά ιστορία του σε μικρή σχετικά έκταση. 

Το τοπίο είναι εξαιρετικό, ένας λοφώδης όρμος που μπαίνει στη θάλασσα και περιβάλλεται από ατέλειωτες μανταρινιές και παραλίες (Σε μία από αυτές γυρίστηκε Στο κάμπινγκ, η γνωστή παλία σειρά της ΕΡΤ1 - http://tinyurl.com/h7t6xws). Η εξαιρετική ομορφιά του τοπίου και η μορφολογία του μού θύμισαν τα Στάγειρα. Η θέση φυσικά οχυρή, με εξαιρετική εποπτεία των γύρω περιοχών και με φυσικά προστατευμένο λιμάνι, κατοικήθηκε από πολύ νωρίς και αδιάλειπτα για χιλιάδες χρόνια. Σταθμός η καταστροφή της από τους Αργείους στα 740π.Χ. και η μεταφορά των κατοίκων της στην Ασίνη της Μεσσηνίας. Το πιο εντυπωσιακό μνημείο είναι τα ελληνιστικά τείχη της, τα πιο καλά σωζώμενα που έχω συναντήσει. 

Η ταμπέλα - σε άκυρη θέση
Ο κόλπος αποτέλεσε βάση του Βυζαντινού στόλου, και στα απέναντι νησάκια έβρησκαν καταφύγιο οι κάτοικοι κατά τις επιδρομές των βάρβαρων φύλων.

Οι Ενετοί επισκεύασαν τα τείχη, και ο Μοροζίνι χρησιμοποίησε την Ασίνη σαν βάση για την κατάληψη του Ναυπλίου. 

Οι Ιταλοί ήταν παρόντες και στο Β' ΠΠ. Οχύρωσαν τη θέση με πολυβολεία και για τις ανάγκες τους χρησιμοποίησαν αρχαίο οικοδομικό υλικό. Η καταστροφή που προκάλεσαν ήταν τεράστια.

Ο χώρος εντάχτηκε πρόσφατα σε πρόγραμμα ΕΣΠΑ και έτσι έχει την τύχη μίας πολύ καλής ανάδειξης, πρωτοποριακής θα έλεγα. Η επεξηγηματικές περιγραφές είναι πολύ κατατοπιστικές, όλες οι περίοδοι αναδεικνύονται ισότιμα, και υπάρχουν εκθέσεις φωτογραφιών κατά τη διαδρομή.

Ο απέναντι λόφος, ο λόφος της Μπαρμούνας, με τα πλούσια νεκροταφία της γεωμετρικής και μηκυναϊκής περιόδου, δεν περιλαμβάνεται στο αρχαιολογικό χώρο, και θα τύχει εξερεύνησης μία άλλη φορά!

Ο Σεφέρης βρέθηκε στο χώρο και έγραψε ένα ποίημα, εμπνευσμένο από ένα σπάνιο εύρημα, τον Άρχοντα της Ασίνης. Το κείμενο και η περιγραφή του εδώ: http://tinyurl.com/gqohzlt
Πηγές: 


Πεζοπορία στα Μέγαρα - Ιερό Αφέσιου Διός

Η θέα στο Σαρωνικό κόλπο
Έξω από τα Μέγαρα, πάνω από εκεί που ξεκινούν οι Σκιρωνίδες Πέτρες, υπάρχουν ερείπια που εικάζεται ότι ανήκουν στο Ιερό του Αφέσιου Διός.


Κάτοψη του χώρου
Σύμφωνα με τον Παυσανία (1. 44. 9) (δεν βρήκα το κείμενο στα Ελληνικά στο διαδίκτυο!) : "On the top of the mountain [between Megara and Korinthos] is a temple of Zeus surnamed Aphesios (Releaser). It is said that on the occasion of the drought that once afflicted the Greeks Aiakos in obedience to an oracular utterance sacrificed in Aigina to Zeus Panellenios (God of all the Greeks), and Zeus rained and ended the drought, gaining thus the name Aphesios (Releaser)."

Ο χώρος ανασκάφτηκε στα τέλη του 19ου αιώ., και από τότε πολύ λιγότερα έχουν μείνει. Οι πληροφορίες στο διαδίκτυο είναι ελάχιστες. Όποιος ξέρει Γαλλικά ίσως διαφωτιστεί περισσότερο διαβάζοντας το άρθρο των πηγών παρακάτω.

Η διαδρομή που ακολούθησα ξεκινά έξω από τα Μέγαρα και γίνεται επί χωματόδρομου. Ένα ψηλό αγροτικό αυτοκίνητο θα μπορούσε να διαβεί τον άτσαλο δρόμο. Ωστόσο είναι μία καλή ευκαιρία για περπάτημα.

Ο δρόμος κινείται μεταξύ ελιών, πεύκων και γυμνού τοπίου. Κατευθύνεσαι προς τους πρόποδες του όρους Καβαλλάρης, το οποίο έχεις μπροστά σου. Πίσω σου βλέπεις τα Μέγαρα.

Στη διαδρομή και το χώρο δεν υπάρχει σήμανση. Στην περιοχή γύρω από τα ερείπια υπάρχουν διάσπαρτα ίχνη λιθοδομής. Δίπλα από το χώρο υπάρχει μία μικρή χαράδρα, όπου έχουν κατρακυλήσει λίθοι. Η κοιλιά της χαράδρας είναι κατάφυτη με πεύκα και εύκολα περπατιέται. Παρόμοιες υπάρχουν και αλλού στο χώρο. Συναντάς και κάποια ερειπωμένα σπίτια αγροτών του περασμένου αιώνα, με απίστευτη θέα στη θάλασσα.

Από το ναό έχεις καταπληκτική θέα προς το Σαρωνικό κόλπο, τη Σαλαμίνα, την Αίγινα και στο βάθος την Αθήνα.

Πηγές:
ToposText (http://tinyurl.com/gptwd5v)

Bulletin de Correspondance Hellénique (http://tinyurl.com/zbnwwhz)





Πεζοπορία στις αρχαίες οχυρώσεις της Αυλίδας


Η Χαλκίδα - θέα από τις Μακεδονικές οχυρώσεις του Μεγάλου Βουνού
Ο διαδικτυακός Άτλας του Ελληνικού κόσμου του Ιδρύματος Λασκαρίδη έχει αποτελέσει πηγή πολλών εξερευνήσεων και εκδρομών από τότε που τον ανακάλυψα
 Σε μία προηγούμενη εκδρομή επισκέφτηκα το ιερό της Αρτέμιδας στην Αυλίδα, ενός μέρους με πλούσια ιστορία, που δυστυχώς δεν έχει αναδειχτεί καθόλου. Το αντίθετο. Αυτό ωστόσο αποτελεί ένα άλλο άρθρο από μόνο του.Με αφετηρία την εκδρομή εκείνη, και αναζητώντας σχετικές πληροφορίες στο διαδίκτυο, βρήκα αυτό το άρθρο του περιοδικού Αρχαιολογία σχετικά με τις αρχαίες οχυρώσεις στο Μεγάλο Βουνό, πάνω από την Αυλίδα.

Πληροφορούμαστε ότι το οχυρό-διοικητήριο χτίστηκε από τους επιγόνους του Μ. Αλέξανδρου (313-308π.Χ.) και εντασσόταν στη στρατηγική τους να χτίζουνε φρούρια σε οχυρές θέσεις, χωρίς να επεμβαίνουνε άμεσα στη ζωή των ντόπιων. Στο οχυρό κατέληγε τείχος 11 χλμ. (!) που διέτρεχε τις γειτονικές κορυφές, στις οποίες υπήρχαν μικρά οχυρά. 

Η πρώτη προσπάθεια να επισκεφτώ το χώρο απέτυχε. Αν και το Google Maps δείχνει το δρόμο να φτάνει μέχρι την κορυφή του λόφου (η αχνή λευκή γραμμή) στην πραγματικότητα φτάνει ως ένα σημείο, εκεί που ξεκινά η μαύρη γραμμή. Η λευκή αχνή γραμμή είναι το τείχος.

Τη δεύτερη φορά όμως ήλθα προετοιμασμένος για πεζοπορία, το πρωί, με κατάλληλο εξοπλισμό και με παρέα το σκυλάκι της μητέρας μου, το Χαρούλη.


Αφήνοντας το αυτοκίνητο χαμηλότερα, εκεί που είναι το Μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου, πήραμε το χωματόδρομο προς τον προορισμό μας.  Η διαδρομή διασχίζει ελαιόδεντρα. Το τοπίο είναι πολύ ήσυχο, δεν υπάρχουν κτίσματα εκτός από δύο μάντρες ανακύκλωσης αυτοκινήτων, που όμως ήταν κλειστές.


Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι το εγκαταλελειμένο λατομείο. Πιο χαμηλά στο λόφο υπάρχει ένα δεύτερο λατομείο, ωστόσο αυτό είναι τεράστιο. Και τα δύο νταμάρια δεν φαίνονται από τον κεντρικό δρόμο, και δημιουργούν μια έκπληξη στον περαστικό, σαν να ξεφύτρωσαν από το πουθενά.


Είναι περίεργα τα συναισθήματα που σου δημιουργεί αυτός ο χώρος. Νομίζω ότι θα ήταν ιδανικός τόπος για πεδίο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών μεταξύ εγκληματιών, τόπος εκτελέσεων, όπου πότε κανείς δεν ανακαλύπτει το νεκρό...


Anyway, σε μία στροφή που κάνει ο χωματόδρομος βλέπεις ένα σωρό από πέτρες που σχηματίζουν μία γραμμή και ανεβαίνουν το λόφο. Στην αρχή δεν ήμουν σίγουρος αν ήταν το τείχος ή απλά ένας σωρός από πέτρες. Ακολουθώντας το σωρό αυτό φτάνεις στην κορυφή. 


Το τοπίο είναι θαμνώδες και η ανάβαση όχι ιδιαίτερα δύσκολη. Σε κάποια σημεία υπάρχει κόκκινη μπογιά - πεζοπορική σήμανση, αλλά δεν μπορείς να βασιστείς σε αυτή, καθώς κατά διαστήματα χάνεται.


Η εικόνα του λατομείου από ψηλά είναι ιδιαίτερη. Το μονοπάτι που ακολούθησα πέρασε σε κάποιο σημείο δίπλα από το γκρεμό του λατομείου. 


Καθώς ανεβαίνεις συναντάς ένα αλσίλειο με πεύκα. Θα ήταν ευπρόσδεκτο σημείο σκιάς και ξεκούρασης για όσους ανεβαίνανε στο φρούριο, μέσα σε αυτό το γυμνό τοπίο.


Στην κορυφή του λόφου σώζεται η λιθοδομή του φρουρίου σε χαμηλό ύψος. Το έδαφος είναι κακοτράχαλο και δεν μπόρεσα να το γυρίσω όλο - ο Χαρούλης αρνείτο πεισματικά να με ακολουθήσει πάνω στα βράχια. Η θέα ωστόσο ήταν καταπληκτική. Ακριβώς μπροστά σου βρίσκεται η Χαλκίδα και στο βάθος τα χιονοσκέπαστυα βουνά της. Πίσω σου είναι η Βοιωτία.



Στο νέο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ο τίτλος της ΄Εκθεσης, Κρίσιμοι Διάλογοι: Αθήνα- Αμβέρσα, δεν με προϊδέαζε για κάτι πολύ ενδιαφέρον. Ωστόσο η γνώμη μου άλλαξε καθώς περιηγούμουν στην έκθεση.

Η έκθεση διαρθρωνόταν γύρω από μία ντουζίνα θεματικές ενότητες, όχι άσχετες μεταξύ τους. Κάθε ενότητα περιελάμβανε τρία έργα ισάριθμων καλλιτεχνών, Ελλήνων και ξένων, που τα έργα τους φιλοξενούνταν στα συνεργαζόμενα Μουσεία της Αθήνας και της Αμβέρσας.

Το κείμενο που ακολουθούσε τα έργα ήταν καλογραμμένο και σε βοηθούσε σε ένα βαθμό να αντιληφθείς το ποιόν των έργων, τα οποία ήταν αρκετά 'μοντέρνα', δηλ. δεν βασίζονταν στην αναπαραστατική τεχνική. Πολύ καλό ήταν το barcode που συνόδευε την περιγραφή κάθε έργου και σε έστελνε στην αντίστοιχη σελίδα του έργου στο microsite της έκθεσης. Κρίμα που το ασύρματο διαδίκτυο δεν είχε σήμα στο υπόγειο.

Κοινό χαρακτηριστικό των έργων της έκθεσης, ή τουλάχιστον της ερμηνείας που η περιγραφή των έργων έδινε, ήταν η διαρκής αλλαγή' όπως είπε ο Ηράκλειτος, και το ανέφερε και η περιγραφή της έκθεσης, "Ποτέ δεν βηματίζεις μέσα στο ίδιο ποτάμι δύο φορές". Σε συνάρτηση με αυτό ήταν και η αμφισβήτηση των ταυτοτήτων του καθενός μας ως οντότητες στεγανές, σταθερές και αυτόνομες. Νομίζω ότι η κριτική αυτή εντάσσεται στο κλίμα του μεταμοντερνισμού και δεν  θα διαφωνήσω βασικά μαζί της. Ωστόσο, ανάμεσα στην περιγραφή των έργων και στα έργα καθ'  εαυτά υπήρχε αρκετή απόσταση. Εννοώ με αυτό ότι τα έργα ήταν αρκετά... πειραματικά; ελαφριά; Θα μπορούσε κανείς να πει ότι anything goes... , αρκεί ο καλλιτέχνης να εντάσσεται σε ένα κύκλο γνωριμιών που θα του δώσει πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους έκθεσης. Αν το ίδιο έργο ήταν στημένο στην αυλή ενός σπιτιού θα είχε την ίδια καλλιτεχνική αξία; Μάλλον όχι, ίσως να το περνούσαν και για σκουπίδια. Αυτή η δύναμη του μουσειακού χώρου, των γνωριμιών και της αγοράς στέκεται άβολα, νομίζω, δίπλα σε αυτή την μεταμοντέρνα κριτική, που το ίδιο το μουσείο ασκεί.

Το κτίριο δεν ήταν όλο προσβάσιμο, μόνο το υπόγειο και το ισόγειο. Οι χώροι ανοικτοί, φωτεινοί. Είχε κόσμο, όχι πολύ μα ούτε και καθόλου. Μου έκανε εντύπωση που υπήρχαν αρκετές οικογένειες με μικρά παιδιά.

Ενδιαφέρουσα και η ιστορία του κτιρίου, που περιγράφεται σε μία μικρή έκθεση. Το κτίριο αυτό, φτιαγμένο σε γραμμή μοντερνιστική, με τις επίπεδες, βαριές τσιμεντένιες γραμμές θα πρέπει να έκανε μεγάλη εντύπωση τότε, όντας χτισμένο στην άκτιστη ακόμα Συγγρού. Ίσως να θεωρείτο ένα δείγμα προόδου; Αρκετός καιρός έχει περάσει από τότε, και η αντίληψη μας σήμερα περί προόδου δεν έχει, στη Δύση, τόσο θετικές προεκτάσεις. Κλιματική αλλαγή, πυρηνικά όπλα, ανισότητα κλπ. Νομίζω ότι ο Μοντερνισμός - και σε αυτόν περιλαμβάνω το μεταμοντερνισμό-, έχει μία αμφίθυμη στάση απέναντι στην έννοια της προόδου και την ιστορία που η Δύση κουβαλά.  Θα έλεγε ότι αυτά δεν υφίστανται στην πράξη; Αυτό όμως είναι θέμα μίας άλλης συζήτησης...

Και να που μού ήλθε στο νου ο Woody Allen

Gato Barbieri's take on Marvin Gaye

While listening to Kjazz the other day I heard a jazzy version of a loved son, Marvin Gaye's 'I want you'. 
The music was great and that was the reason to search for the composer. 
He is Gato Barbieri, an Argentinian Saxophone composer and player. I listened to several of his songs, but 'I want you' is still the one I like the most!