W - E - L - C - O - M - E

Εισαγωγή στην Επικούρια Φιλοσοφία

Επίκουρος
Κύκλος μαθημάτων στον Κήπο των Αθηνών

Με ενδιαφέρον παρακολούθησα τα 5 μαθήματα - εισαγωγή στον Επίκουρο και τη φιλοσοφία του.

Ο Κήπος αποτελεί μία πρωτοβουλία ανθρώπων, κυρίως μη ακαδημαϊκών, που τους ένωσε η κοινή εκτίμηση και αγάπη προς το πρόσωπο του σπουδαίου αυτού φιλοσόφου.  Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Κήπου εντάσονται ένα ετήσιο συνέδριο, εκδόσεις, ομιλίες και ο εισαγωγικός κύκλος μαθημάτων που παρακολούθησα.

Το στοιχείο αυτό - η συζήτηση της φιλοσοφίας εκτός ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, από ανθρώπους που δεν ασχολούνται επαγγελματικά με το αντικείμενο - είναι για εμένα το πιο ενδιαφέρον στοιχείο. Σε μία εποχή που η φιλοσοφία έχει χάσει το βιωματικό χαρακτήρα που είχε στην αρχαιότητα, και έχει μετατραπεί σε ένα στεγνό ακαδημαϊκό αντικείμενο έρευνας, αυτή η πρωτοβουλία είναι εξαιρετική, και μακάρι να βρει μιμητές σε φίλους άλλων φιλοσοφικών ρευμάτων. Ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι ο σκοπός της αρχαίας φιλοσοφίας, και δη της ελληνιστικής όπου εντάσσεται η επικούρια, ήταν το ευ ζην.

Η εισαγωγή ήταν κατατοπιστική, και μετέφερε στον ακροατή τις βασικές αρχές της Επικούριας κοσμοθεωρίας. Αυτό που έλειπε ήταν μία κριτική σκοπιά απέναντι σε αυτό το φιλοσοφικό ρεύμα - θαρρείς και ό, τι διατύπωσε ο Επίκουρος ήταν σωστό, ενώ ό, τι υποστήριζαν οι άλλες σχολές ήταν λάθος. Κατά τη γνώμη μου ο Επίκουρος υπήρξε μία εμβληματική φυσιογνωμία' κάποιες από τις απόψεις του ήταν πολύ δυνατές και κάποιες άλλες όχι και τόσο.

Για παράδειγμα, η πίστη του ότι η γνώση για τον κόσμο προέρχεται μέσω των αισθήσεων βρήκε τη συνέχεια της στον εμπειρισμό των τελευταίων αιώνων και επιβεβαιώθηκε από το σύγχρονο τεχνικό πολιτισμό και την επιστήμη. Η παρότρυνση του να μην βλέπεις το Θεό ως τιμωρό, και η άποψη του περί της φθαρτότητας του ανθρώπου και του πεπερασμένου της ζωής, βοηθούν τον άνθρωπο να απελευθερωθεί από φόβους και ανασφάλειες.

Ωστόσο, η πίστη του στην ύπαρξη Θεού είναι προβληματική, ιδίως λαμβάνοττας υπόψιν τον εμπειρισμό του. Θα περίμενα να αναπτύξει μία αγνωστικιστική θέση πάνω σε αυτό το ζήτημα. Μήπως όμως ζητάμε πολλά; Μήπως αυτό θα ήταν πολύ ρηξικέλευθο για την αρχαία ελληνική κοινωνία; Εγώ τουλάχιστον δεν γνωρίζω κάποιον αρχαίο φιλόσοφο που να ήταν αγνωστικιστής, μα ίσως να τον αγνοώ.

Επίσης, η επικούρια άποψη ότι για να βρεις την ευτυχία θα πρέπει να αποτραβηχτείς από τα κοινά, να κοιτάξεις τον κήπο σου - δηλ. το μικρόκοσμο σου και τους φίλους σου - είναι για εμένα προβληματική. Η πολιτική διάσταση του ατόμου είναι βασικό στοιχείο της ταυτότητας του, και μία θεωρία που δεν το αναγνωρίζει είναι, για εμένα, ελλειπής. 

Ο Επίκουρος προφανώς δεν παρότρυνε να αποτραβηχτείς εκτός πόλης και να γίνεις ερημίτης. Ωστόσο, θεωρούσε ότι η πολιτική ζωή προκαλεί ανησυχίες, που στέκονται εμπόδιο σε ένα ευτυχισμένο βίο. Μα, αν για να ζήσω ευτυχισμένα, θα πρέπει να αγνοήσω το τί γίνεται γύρω μου και να αποτραβηχτώ από πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες, τότε προτιμώ να ζήσω μία ζωή προβληματισμένη μα πολιτικά ενεργή παρά το αντίστροφο.

Αυτές οι αδυναμίες, ωστόσο, δεν μειώνουν το παράδειγμα του Επίκουρου, ο οποίος εφάρμοσε τη διδασκαλία του στη δικιά του ζωή. Η έμφαση που δίνει στην αξία της φιλίας, και η παρότρυνση του να ζήσεις το εδώ και το τώρα τη μοναδική σου ζωή και να εκτιμήσεις τα καθημερινά πράγματα, λαμβάνοντας υπόψιν το μέτρο και αποφεύγοντας την υπερβολή, είναι μερικά μόνο από τα στοιχεία της φιλοσοφίας του που μπορούν να βρουν πρακτική, θεραπευτική εφαρμογή στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου.

Στην Αυλίδα



Για βόλτα και χαλαρό περπάτημα στην Αυλίδα.

Γνωστή από τον Όμηρο ως το σημείο συγκέντρωσης του στόλου των Αχαιών για τον Τρωικό Πόλεμο, και σκηνικό θυσίας της Ιφιγένειας, η Αυλίδα δεν αποτέλεσε ποτέ πόλη. 

Αν και το τοπίο είναι επιβαρημένο από την παρουσία της βιομηχανίας τσιμέντου, των ναυπηγείων και της εθνικής οδού, μπορεί να φανταστεί κανείς τους Μηκυναίους να συγκεντρώνονται στους δύο κόλπους που την περιβάλλουν για τη μεγάλη εκστρατεία. 

Αν και η Μηκυναϊκή Αυλίδα τοποθετείται σήμερα βορειότερα, η ιστορική Αυλίδα ήταν γνωστή στην αρχαιότητα για το ιερό της Άρτεμης, το οπόιο ανασκάφηκε στα μέσα του 20ου αιώνα.

Η ακμή του ιερού εντοπίζεται μεταξύ κλασικών και υστερορωμαϊκών χρόνων. Γύρω από το ναό κτίστηκαν εργαστήρια αγγειοπλαστικής και κεραμοποιίας και ξενώνες. Κατόπιν, πάνω σε τμήμα του ναού, κτίστηκαν θέρμες.

Με αφετηρία το ναό, ανέβηκα τους λόφους πάνω από τον αρχαιολογικό χώρο, σε αναζήτηση αρχαίων τειχών, για τα οποία είχα διαβάσει.

Αν και βρήκα κάποια ίχνη τειχοποιίας, δεν είμαι απόλυτα σίγουρος ότι δεν αποτελούν τυχαίους σωρούς πέτρας, η οποία άλλωστε αφθονεί εκεί.

Πηγή: Κόμβος Οδυσσέας, ΥΠΠΟ

Στην Παλαιά Επίδαυρο


Για πεζοπορία στην Παλαιά Επίδαυρο με τον Πεζοπορικό Όμιλο Αθηνών.

Θα χαρακτήριζα την πορεία μέτρια και όχι εύκολη, όπως αναφερόταν στο πρόγραμμα του συλλόγου.

Όμορφη διαδρομή, που συνδιάζει θάλασσα και βουνό.

Ξεκινώντας από την Π. Επίδαυρο, κινηθήκαμε παραλιακά ως το εγκαταλελειμένο Μοναστήρι της Παναγίας Πολεμάρχας. Η Μονή βρίσκεται μέσα σε ένα ειδυλιακό τοπίο, ωστόσο η γειτνίαση της με τη θάλασσα και ο φόβος των πειρατών ώθησαν τους μοναχούς να την εγκαταλείψουν ήδη από το 15ο αιώνα. Παρότι είναι εγκαταλελειμένη εδώ και αιώνες, η μονή σώζεται σε σχετικά καλή κατάσταση.

Από εκεί παίρνουμε την ανηφόρα και ανεβαίνουμε στο βουνό πάνω από το χωριό. Η πορεία έχει διαδοχικές αναβάσεις και καταβάσεις. Η διαδρομή γίνεται μέσα σε πευκόδασος, με όμορφη θέα προς τα Μέθανα, το Αγκίστρι και την Αίγινα. Η θέα από ψηλά σε αποζημειώνει.

Προς το τέλος της διαδρομής, κατεβαίνοντας προς το χωριό, συναντάς τα ερείπια του ναού της Αρτέμιδας. Δεν σώζεται σε καλή κατάσταση, μα, ακόμα χειρότερα, είναι χορταριασμένος και χωρίς καμμία σήμανση.

Πιο χαμηλά, στην άκρη του χωριού, υπάρχει ένα εντυπωσιακό συγκρότημα μηκυναϊκών τάφων. Πρόχειρα περιφραγμένο, ούτε αυτό φέρει καμμία σήμανση. Είναι κρίμα, αν αναλογιστεί κανείς ότι όλα αυτά τα μνημεία θα μπορούσαν να αποτελούν αφορμή για επίσκεψη στο χωριό, συμπληρωματικά προς το μικρό αρχαίο θέατρο.

Γεύση από Κίνα


Κινέζικη ζωγραφική ΧΙΕΥ: Αριστουργήματα από το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Κίνας στο ΕΜΣΤ

Αρχαία Κινεζική Επιστήμη και Τεχνολογία στο Μουσείο Ηρακλειδών

Στο πλαίσιο του Έτους Πολιτιστικών Ανταλλαγών Ελλάδας - Κίνας, διαργανώνονται μία σειρά από εκδηλώσεις, εκθέσεις και άλλες πολιτιστικές ανταλλαγές.

Στο Μουσείο Ηρακλειδών συναντούμε διάφορα εκθέματα, δανεισμένα από το Μουσείο Επιστήμης και Τεχνολογίας της Κίνας, που δίνουν μία γεύση από τον προ-μοντέρνο τεχνικό πολιτισμό των Κινέζων. Αν και τα εκθέματα δίνουν μία καλή εικόνα του εύρους και της πρωτοτυπίας του Κινέζικου λαού, ωστόσο αυτό που λείπει είναι ένα ιστορικό πλαίσο, που θα βοηθήσει τον, σχετικά αδαή, μέσο επισκέπτη, να εντάξει τα ευρήματα αυτά σε ένα ιστορικό πλαίσιο - τεχνολογικό, πολιτιστικό, πολιτικό. Πώς εξελίχθηκε η τεχνολογία μέσα στις χιλιετηρίδες της Κινέζικης ιστορίας; Γιατί, ενώ η Κίνα ήταν πιο εξελιγμένη τεχνολογικά από τη Δύση, τελικά έμεινε τόσο πίσω;


Ίσως πάλι να ζητάμε πολλά από μία προσωρινή έκθεση. Και σίγουρα ο στενός χώρος του μουσείου, με τα πολλά, μικρά δωμάτια δεν βοηθά.

Απεναντίας, ο χώρος του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης προσφέρει ένα ιδανικό χώρο έκθεσης. Εκεί συναντάς Κινέζικη ζωγραφική, δανεισμένη από το Εθνικό Μουσείο της Κίνας, κυρίως των μέσων του 20 αιώνα. Αυτό που μού έκανε εντύπωση ήταν τα βιογραφικά των ζωγράφων. Σχεδόν όλοι κατήχαν κάποια κρατική θέση, με εξαίρεση λίγους εμιγκρέδες. 

Πεζοπορώντας γύρω από τον Ακροκόρινθο



Το πρώτο τμήμα της διαδρομής συμπίπτει με το δημόσιο, ασφαλτοστρωμένο δρόμο.

Κατόπιν βγαίνουμε από το δρόμο, και άλλοτε ακολουθούμε ίχνη μονοπατιών και άλλοτε κινούμαστε κατά βούληση μέσα στη χαμηλή βλάστηση.

 

Η διαδρομή είναι ευχάριστη. Σε ένα κάδρο βλέπεις την αρχαία και τη νέα Κόρινθο, τον Κορ. κόλπο και την Περαχώρα. Κατόπιν στρέφεις το βλέμμα σου προς το Σαρωνικό, και στο τέλος καταλήγεις να βλέπεις την Πελοπόννησο και το κάστρο Πεντεσκούφι. Ποτέ δεν ξεφεύγεις από την προσεκτική ματιά των τειχών του Ακροκόρινθου.
 

Η διαδρομή είναι εύκολη, με εξαίρεση κυρίως το πρώτο και το τελευταίο τμήμα κίνησης εκτός δρόμου, όπου υπάρχει ανηφορική πορεία μέσα στα βάτα και υψομετρική διαφορά (συνολικά περίπου 300μ.)

Query on the Nature of Scientific Knowledge

Dear Bhaskar,
I have been reading Hellenistic philosophy these days,and I have a few questions that I think you are the right person to help me with. 

My question is basically about whether human knowledge of the physical world is absolute or probable (or, more radically, possible or not) and the stance of science on that issue.

Let me offer a brief background:
There were several philosophical schools in late antiquity, with often contradictory claims on the same issues - Sceptics, Epicureans, Stoics, Aristotelians, Platonists and others.


The hardcore Sceptics claimed that knowledge of the surrounding world is impossible, since we cannot trust our senses - there is no trusted link between our senses and the world. So we should suspend judgement altogether.

Later Sceptics, called Academic Sceptics, claimed the same, but added that we can you use rules (somewhat scientific) to reach probable conclusions; but still we cannot be sure of the true nature of the world.

Rival schools of thought (Epicureans, Stoics, Aristotle) claimed that senses offer a direct, accurate depiction of the world.

In other words, the former claimed that knowledge of the physical world is impossible, and the latter the opposite.

I tend to sympathise with Academic Sceptics, but I stumble upon Philosophy of science, of which I know little.

Does science offer us an absolute knowledge of the parts of the physical world it works on, that stands the test of time and later scientific developments? Or does it offer only probable/ possible explanations?

Is there scientific knowledge that is valid, irrespective of the scientist's human perception (and the limitations that entails)? e.g. if a dog or an alien were doing science, would they reach the same conclusions (absurd question, just trying to explain what I mean).

Input would be greatly appreciated!

Η Μαγεία των Κεραμικών Ιζνίκ

Έκθεση στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης

Τα κεραμικά Ιζνίκ προέρχονται από την ομώνυμη πόλη της Μ. Ασίας (Νίκαια) και η ακμή των εργαστηρίων της ξεκινά τον 16ο αιώνα.

Η έκθεση περιλαμβάνει εκθέματα από τη συλλογή του Μουσείου (για κάποιο λόγο είχα την λανθασμένη εντύπωση ότι η έκθεση θα φιλοξενούσε δανεικά εκθέματα από την Τουρκία και άλλες χώρες). Όμορφα τα κεραμικά, με έντονα, ζωντανά χρώματα, που ωστόσο μοιάζουν να μην εξελίχθηκαν ιδιαίτερα με την πάροδο του χρόνου και να μην ξεπέρασαν την επαρχιακή προέλευση τους.

Τα κεραμικά εκτίθενται σε όλες τις αίθουσες του Μουσείου, και αυτό αποτελούσε μία καλή αφορμή για να ξαναδώ τη μόνιμη συλλογή. 

Η συλλογή είναι εντυπωσιακή, πόσο μάλλον καθώς περιλαμβάνει έπιπλα παρασμένων αιώνων από τη Μ. Ανατολή. Το ξηρό κλίμα ευνόησε τη διατήρηση του ξύλου.

Εκτός από τις πόρτες με τα περίτεχνα σχέδια, εντύπωση προκαλούν οι ξύλινες, πολυτελείς κασετίνες από την Ινδία και την Περσία με ένθετο ελεφαντόδοντο.

Reading Dr Zhivago

Dr Zhivago
by Boris Pasternak, 1958

There are titles of books or films, or names of personalities, that I fleetingly heard of or read about when I was young, that have left a blurred trace in my mind ever since. I have no other recollection apart from a word or two, no background information to tie these memories to. 

Many years later, I set out to find what these titles are about, as if to add a missing piece to a puzzle. It is as if I reconnect with an acquaintance long lost. This is how I came across such disparate words as Truffaut, New Wave, PolanskiLolitaand now Dr Zhivago

When I came across this book, my expectations were not fulfilled. Dr Zhivago sounded more like a light, playful, womaniser story to me, in the likes of Casanova.  Instead, I was landed in the grim realities of revolutionary Russia.

I admit I made several attempts in the past year to read this book; they all failed after the first pages. 
I don't blame the novel's quality for that. I remember that the long, classic, Russian novels I read back at University demanded a lot of energy. You don't just lay back and enjoy the novel. You need to be relaxed, mentally refreshed and able to commit to a long read.

My reading habit is organised around the year in a way that goes beyond my control. In the wintry months, I read non-fiction. However, when summer arrives, it is impossible for me to read a single page from my reading list. As a matter of fact, it is difficult to read anything; I take a break from reading, till autumn arrives.

This summer things turned different. I approached Dr Zhivago in the last hours of the long summer days, and I completed it on the last day of my vacation. And, even though my start was sceptical, my reading flowed like a river, that ended in a dramatic waterfall.

It has been a very long time since a work of art, in any format, moved me so much. And the feelings Dr Zhivago steered inside me were not positive. Indeed, I found myself convulsed with anger, dread and anxiety. 

I will not go into the details of the story. Suffice it to say that we follow the life of Dr Zhivago, a bourgeoisie physician, whose life and those around him are turned upside down by the Russian Revolution. 

One might say that his life's sacrifice can be excused, since a better future is being built. Alas, things turned to the worse with the coming of the Communist Dictatorship. Dr Zhivago is a monument to the independent Man who refuses to bow to authoritarianism and madness and tries to uphold his dignity. 

Reading about the author's life afterwards, it is easy to understand the autobiographical sense of the novel. Pasternak's mental and physical health suffered heavily, especially in the Stalinist period due to the unheralded war waged against him by the establishment. However, he might be considered lucky, since at least he avoided being sent to the Siberian Gulags. Alexander Solzenitzyn, that followed right after him, and many of his contemporaries, were not that lucky.